بازار آهنآلات ایران در پاییز ۱۴۰۴: بیسکان و بدون فرمان
به گزارش آهن 666 بازار آهن و فولاد ایران در پاییز ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری بیسکان و فاقد سیاستگذاری هماهنگ به نظر میرسد. سیاستهای صنعتی، ارزی و انرژی که باید بهصورت مکمل یکدیگر عمل کنند، عملاً ناهماهنگ و متناقض بوده و زنجیره فولاد را از تولیدکننده تا مصرفکننده نهایی در وضعیتی مبهم و پرریسک قرار داده است. تولیدکنندگان بزرگ با افزایش هزینه انرژی و کاهش سودآوری دستوپنجه نرم میکنند، در حالی که مصرفکنندگان پاییندستی مانند قوطیسازان، تولیدکنندگان سازه فلزی و لولهسازان با کمبود مواد اولیه و نوسانات قیمت مواجه هستند. در کنار این عوامل، رکود پروژههای عمرانی و کاهش فعالیتهای ساختمانی باعث شده تقاضای داخلی برای محصولات فولادی به شدت کاهش یابد، وضعیتی که به ایجاد تعادل شکننده و بیثباتی قیمتها منجر شده است. این ترکیب از فشارهای هزینهای و رکود تقاضا باعث شده بازار به جای هدایت توسط سیاستهای منطقی، بیشتر تابع هیجان، ارز و محدودیت انرژی باشد.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!کاهش حجم معاملات و بیثباتی قیمتها
معاملات شمش و آهن اسفنجی در بورس کالا
بازار هفته سوم آبان نشانههای آشفتگی شدیدی از خود نشان داد. حجم معاملات شمش فولادی از ۹۷ درصد هفته قبل به ۸۸ درصد کاهش یافت؛ یعنی باوجود عرضه ۱۷۴ هزار و ۲۰ تن شمش، تنها ۸۸ درصد از این مقدار معامله شد. این کاهش نشان میدهد که علیرغم وجود تقاضا، خریداران واقعی از معامله در قیمتهای فعلی هراس دارند و بازار مردد است.
میانگین قیمت شمش به ۳۱,۶۰۹ تومان رسید که تنها ۰.۲ درصد نسبت به هفته قبل کاهش داشت، اما در کنار افزایش هزینه انرژی، این افت کوچک قیمتی، سودآوری فولادسازان را به پایینترین حد چند سال اخیر رسانده است. دامنه نرخ پایه نیز همچنان بین ۲۷,۵۳۱ تا ۳۰,۵۹۰ تومان باقی ماند، نشاندهنده ثبات ظاهری اما شکننده قیمتهاست.
آهن اسفنجی نیز وضعیت مشابهی دارد. عرضه ۸۳ هزار و ۱۵۰ تنی با تقاضای ۱.۵ برابر مواجه بود، اما تنها ۸۹ درصد آن معامله شد. میانگین قیمت آن ۱۷,۷۱۹ تومان بود که کاهش ۱.۵ درصدی نسبت به هفته قبل نشان میدهد. این کاهش تقاضا و معاملات، نشانهای از احتیاط فعالان بازار در شرایط اقتصادی سرد و پرریسک است، بهویژه در شرایطی که افزایش هزینه انرژی و نوسان نرخ ارز بر سودآوری صنایع پاییندستی فشار وارد میکند.
حلقه گمشده سیاست فولاد
بازار داخلی فولاد در ایران، علیرغم ظاهر نسبتا آرام، در واقع پر از ناپایداری پنهان است. قیمت ورق سیاه در اغلب ضخامتها تغییر محسوسی نداشت و تنها در برخی موارد افزایش ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ تومانی مشاهده شد. سایر محصولات مانند ورقهای گالوانیزه، رنگی و روغنی تقریباً ثابت باقی ماندند، قیمت پروفیل بدون تغییر بود و نبشی و ناودانی کاهش ۱۰۰ تا ۸۰۰ تومانی داشتند. این ارقام کوچک در واقع نشانه رکود پنهانی و کمبود تقاضای واقعی هستند که در سایه بحران نقدینگی دولت، توقف پروژههای عمرانی و کاهش سرمایهگذاری در بخش ساختوساز تشدید شدهاند.
فعالان بازار معتقدند که علت اصلی بیثباتی، فقدان سیاست صنعتی پایدار و هماهنگ است. تصمیمات جزیرهای در سطح صنایع بالادستی و بیتوجهی به نیاز صنایع پاییندستی باعث شده است زنجیره تولید فولاد از هماهنگی لازم برخوردار نباشد و فعالان نهایی ناچار به خرید با نرخ آزاد و بدون پیشبینی باشند.
نقش دلالان در بازار بدون متولی
اختلاف میان فولاد مبارکه و سندیکای لوله و پروفیل بر سر نرخ مبنای ارز در قیمتگذاری ورق گرم، نمونهای بارز از نبود متولی مشخص در بازار است. فولاد مبارکه قصد دارد مبنای محاسبه را از دلار مبادلهای ۷۲–۷۳ هزار تومانی به دلار تالار دوم حدود ۱۰۰ هزار تومان تغییر دهد. این اقدام میتواند افزایش حدود ۳۸ درصدی قیمت ورق گرم را به دنبال داشته باشد و بازار داخلی را دچار تلاطم شدید کند.
سندیکا با این تغییر مخالف است و هشدار داده که این اقدام به افزایش نرخها و ایجاد آشفتگی در بازار داخلی منجر میشود. با این حال، بازار آزاد عملاً پیشدستی کرده و نقش دلالان و واسطهها پررنگتر از تصمیمسازان رسمی شده است. این وضعیت نشان میدهد که بدون سیاستگذاری شفاف و هماهنگ، بازار فولاد ایران بیش از همیشه تابع هیجان و تصمیمات غیررسمی شده است.
نرخ ارز و هزینه انرژی؛ فرماندهنده اصلی بازار
افزایش بهای گاز صنعتی از محدوده ۲–۵ هزار تومان به ۴۱۰۰–۵۸۰۰ تومان در هر مترمکعب فشار شدیدی بر صنایع فولادی وارد کرده است. این رشد هزینه نه تنها بر احیای مستقیم بلکه بر حملونقل، دستمزد و مواد اولیه نیز تأثیر گذاشته است و در نتیجه هزینه تمامشده تولید به شدت افزایش یافته است.
سود خالص کارخانههای فولادی که در سال گذشته حدود ۲۹ درصد بود، اکنون به ۹ درصد کاهش یافته است. این نزول ۲۰ واحد درصدی، در شرایط اقتصادی تورمی، به معنای کاهش واقعی بیش از ۷۰ درصدی سود تولیدکنندگان است. در کنار بحران انرژی، نوسان نرخ دلار نیز باعث شده که تصمیمگیری قیمتها صرفاً تابع مسیر ارز باشد. کارشناسان بازار میگویند افزایش ۵ درصدی نرخ دلار آزاد میتواند هزار تومان به قیمت میلگرد و ورق اضافه کند، حتی بدون هیچ تغییر در تقاضا یا عرضه واقعی.
فرسایش صنایع پاییندستی
در حالی که ناترازی سیاستی بازار فولاد به اوج رسیده، صنایع پاییندستی در حال فرسایش و از دست دادن ظرفیت تولید هستند. دادههای رسمی نشان میدهد که در نیمه دوم مهر، بیش از ۴۰ هزار تن ورق گرم فولاد مبارکه در بورس صادراتی عرضه شد. این اقدام، به جای افزایش موجودی بازار داخلی، باعث کاهش عرضه داخلی شد و نیاز صنایع پاییندستی مانند قوطیسازان و تولیدکنندگان سازه فلزی به مواد اولیه را با مشکل مواجه کرد.
تمرکز بر صادرات شمش و کنسانتره به جای محصولات نهایی، باعث از دست رفتن فرصت ارزش افزوده و کاهش اشتغال شده است. کارشناسان بر این باورند که فعالسازی ظرفیتهای خالی نورد فولاد، نه تنها اشتغال و تولید داخلی را افزایش میدهد، بلکه وابستگی کشور به خامفروشی و واردات مواد اولیه را کاهش میدهد. برای دستیابی به این هدف، تنها هماهنگی سیاستی و انضباط تصمیمگیری در سطح وزارتخانهها لازم است و نیازی به بودجه یا فناوری جدید نیست.
چشمانداز بازار در زمستان پیشرو
اگر اصلاحات لازم انجام نشود، بازار آهن در زمستان پیشرو با محدودیت گاز، افزایش هزینه انرژی و کاهش موجودی بازار مواجه خواهد شد. برخی واحدهای احیای مستقیم ممکن است بهصورت موقت تعطیل شوند و این موضوع میتواند قیمت تمام مقاطع فولادی را به شدت افزایش دهد. کارشناسان هشدار دادهاند که زمستان ۱۴۰۴ میتواند شاهد کمبود دورهای عرضه و افزایش هیجانی قیمتها باشد، شرایطی که صنایع پاییندستی و پروژههای عمرانی را بیش از پیش تحت فشار قرار میدهد.
جمعبندی
بازار آهن و فولاد ایران در آبان ۱۴۰۴ بر سر دو راهی ایستاده است:
- فشار هزینه و نوسان نرخ ارز
- رکود تقاضا و ناهماهنگی سیاستگذاران
با سقوط سودآوری از ۲۹٪ به ۹٪، معاملات شمش به ۸۸٪ عرضه رسید و تولیدکنندگان آهن اسفنجی با افت ۱.۵٪ قیمت و تقاضا مواجه شدند. در این شرایط، بازار دیگر منتظر تصمیم دولت نیست و خود مسیرش را یافته است، هرچند بیثبات و متزلزل. فرمان اقتصادی در دست ارز، انرژی و هیجان بازار است و اگر سیاستگذاران نتوانند بهموقع وارد عمل شوند، همین آرامش فعلی جای خود را به تلاطم قیمتی و کمبود عرضه خواهد داد.
