کاهش ۳.۴ درصدی مصرف ظاهری فولاد در ۱۰ ماهه ۱۴۰۴؛ تحلیل تغییرات تقاضای بازار آهن در ایران
بازار آهن آلات ایران در سالهای اخیر با مجموعهای از متغیرهای اقتصادی و صنعتی مواجه بوده که هرکدام به نوعی بر میزان مصرف فولاد و محصولات وابسته تأثیر گذاشتهاند. عواملی مانند رکود نسبی ساختوساز، کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، نوسانات شدید نرخ ارز، محدودیتهای انرژی در کارخانهها و همچنین سیاستهای صادراتی، همگی باعث شدهاند تصویر بازار فولاد نسبت به گذشته پیچیدهتر شود. در چنین شرایطی انتشار آمار مصرف ظاهری زنجیره آهن و فولاد در دهماهه سال ۱۴۰۴ میتواند نمای واضحتری از وضعیت واقعی تقاضا در کشور ارائه دهد.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!بررسی این آمار نشان میدهد برخلاف تصور عمومی که کل بازار فولاد را در رکود میبیند، رفتار تقاضا در بخشهای مختلف زنجیره کاملاً یکسان نیست. برخی محصولات با رشد قابل توجه مصرف همراه بودهاند، در حالی که برخی دیگر کاهش محسوسی را تجربه کردهاند. این تفاوتها نشان میدهد ساختار مصرف در اقتصاد ایران در حال تغییر است و جهت حرکت تقاضا به سمت بخشهای خاصی از بازار تغییر کرده است. تحلیل دقیق این روندها برای فعالان صنعت، سرمایهگذاران و مخاطبان سایت آهن۶۶۶ اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند به تصمیمگیری بهتر در حوزه خرید، فروش و سرمایهگذاری کمک کند.
تصویر کلی مصرف محصولات فولادی در ایران
طبق آمار منتشر شده از سوی انجمنهای تخصصی صنعت فولاد، مجموع مصرف ظاهری محصولات فولادی در دهماهه سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۵ میلیون و ۸۱۴ هزار تن رسیده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که حدود ۱۶ میلیون و ۳۷۶ هزار تن بوده، کاهش ۳.۴ درصدی را نشان میدهد. اگرچه این کاهش در ظاهر چندان بزرگ به نظر نمیرسد، اما وقتی آن را در کنار شرایط اقتصادی کشور قرار دهیم، میتوان دریافت که بازار هنوز از رکود کامل خارج نشده است.
در واقع این آمار نشان میدهد بخشی از تقاضای صنعتی هنوز به سطح مطلوب بازنگشته و بسیاری از صنایع مصرفکننده فولاد با احتیاط بیشتری در حال فعالیت هستند. کاهش نقدینگی در بخش تولید، کاهش سرمایهگذاری در پروژههای بزرگ و عدم ثبات اقتصادی باعث شده بسیاری از شرکتها خرید مواد اولیه خود را مدیریتشدهتر انجام دهند. همین موضوع سبب شده مصرف کلی فولاد در کشور کاهش پیدا کند، هرچند در برخی بخشها نشانههایی از تحرک دیده میشود.
رشد مصرف مقاطع طویل؛ نشانهای از تحرک در ساختوساز
یکی از بخشهایی که در آمار امسال رشد قابل توجهی داشته، مقاطع طویل فولادی است. این گروه شامل محصولاتی مانند میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی میشود که نقش اصلی در صنعت ساختمان دارند. دادهها نشان میدهد مصرف این محصولات در دهماهه ۱۴۰۴ به حدود ۸ میلیون و ۱۷۸ هزار تن رسیده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته این رقم ۷ میلیون و ۵۲۷ هزار تن بوده است.
افزایش مصرف در این بخش میتواند نشانهای از فعال شدن نسبی پروژههای ساختمانی باشد. اگرچه بازار مسکن هنوز با رکود قیمتی و معاملاتی مواجه است، اما بسیاری از پروژههای نیمهتمام، بازسازی ساختمانهای قدیمی و ساختوسازهای کوچک در شهرهای مختلف همچنان ادامه دارد. همین فعالیتها باعث شده تقاضا برای برخی مقاطع فولادی افزایش پیدا کند. تحلیلگران بازار که گزارشهای آنها در آهن۶۶۶ منتشر میشود معتقدند رشد این بخش میتواند یکی از اولین نشانههای بازگشت تدریجی تقاضا در اقتصاد باشد.
افزایش چشمگیر مصرف میلگرد
در میان مقاطع طویل، میلگرد بیشترین سهم را در رشد مصرف داشته است. آمارها نشان میدهد مصرف این محصول حدود ۱۴.۲ درصد افزایش یافته که رقم قابل توجهی محسوب میشود. میلگرد یکی از مهمترین مصالح ساختمانی است و تقریباً در تمام پروژههای عمرانی مورد استفاده قرار میگیرد؛ به همین دلیل تغییر در میزان مصرف آن میتواند تصویر نسبتاً دقیقی از وضعیت ساختوساز ارائه دهد.
افزایش مصرف میلگرد در سال جاری احتمالاً به چند عامل مرتبط است. نخست اینکه بسیاری از سازندگان برای حفظ ارزش سرمایه خود به ساخت واحدهای کوچک مسکونی روی آوردهاند. از سوی دیگر، برخی پروژههای عمرانی محلی و شهری که توسط شهرداریها و دولتهای محلی اجرا میشوند نیز باعث افزایش تقاضا شدهاند. همچنین در شرایط تورمی، برخی سرمایهگذاران ترجیح میدهند سرمایه خود را به پروژههای ساختمانی تبدیل کنند. مجموع این عوامل باعث شده تقاضا برای میلگرد رشد قابل توجهی را تجربه کند.
کاهش مصرف تیرآهن و تغییر الگوی ساخت
در حالی که میلگرد با افزایش مصرف همراه بوده، تیرآهن روند متفاوتی را تجربه کرده است. آمارها نشان میدهد مصرف این محصول حدود ۱۳.۴ درصد کاهش یافته است. این اختلاف قابل توجه میان دو محصول مهم ساختمانی نشان میدهد الگوی ساختوساز در حال تغییر است.
در سالهای اخیر بسیاری از پروژهها به سمت سازههای سبکتر حرکت کردهاند. استفاده از سیستمهای جدید ساختمانی، کاهش پروژههای بزرگ و همچنین افزایش هزینههای ساخت باعث شده برخی سازندگان از روشهای متفاوتی استفاده کنند. علاوه بر این، پروژههای عظیم عمرانی که مصرف بالایی از تیرآهن دارند در سالهای اخیر کاهش یافتهاند. همین موضوع باعث شده تقاضا برای تیرآهن نسبت به گذشته کمتر شود.
این تغییر برای فعالان بازار آهن اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد موتور تقاضای بازار بیشتر در پروژههای کوچک و متوسط فعال است نه در طرحهای بزرگ زیرساختی.
کاهش مصرف مقاطع تخت؛ هشدار برای صنایع
در سوی دیگر بازار، مقاطع تخت فولادی با کاهش قابل توجهی در مصرف مواجه شدهاند. این محصولات که شامل انواع ورق فولادی هستند، نقش بسیار مهمی در صنایع مختلف دارند. صنایعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی، تولید مخازن، صنایع فلزی و بسیاری از فعالیتهای صنعتی دیگر وابسته به این محصولات هستند.
بر اساس آمار منتشر شده، مصرف مقاطع تخت در دهماهه سال ۱۴۰۴ حدود ۱۴.۲ درصد کاهش یافته است. این افت میتواند نشانهای از کاهش فعالیت در بخشهای صنعتی باشد. زمانی که کارخانهها تولید خود را کاهش میدهند، اولین نشانه آن در کاهش مصرف مواد اولیه مانند ورق فولادی دیده میشود.
کارشناسان بازار که تحلیلهای آنها در سایت آهن۶۶۶ منتشر میشود معتقدند این روند میتواند هشداری برای وضعیت صنعت کشور باشد.
افت مصرف ورق سرد
در میان محصولات تخت، ورق سرد بیشترین کاهش مصرف را داشته است. میزان مصرف این محصول به حدود ۲ میلیون و ۲۸۰ هزار تن رسیده که نسبت به سال گذشته ۱۱.۳ درصد کاهش نشان میدهد.
ورق سرد معمولاً در صنایعی استفاده میشود که نیاز به دقت بالا و کیفیت سطحی مناسب دارند. از جمله این صنایع میتوان به تولید خودرو، لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی و قطعات فلزی اشاره کرد. بنابراین کاهش مصرف آن نشان میدهد این صنایع با کاهش تولید یا کاهش تقاضا مواجه شدهاند.
وضعیت فولاد میانی در زنجیره تولید
در بخشهای بالادستی زنجیره فولاد، شرایط کمی متفاوتتر است. فولاد میانی شامل محصولاتی مانند بیلت، بلوم و اسلب است که ماده اولیه تولید بسیاری از محصولات نهایی محسوب میشوند. آمارها نشان میدهد مصرف ظاهری این بخش به حدود ۲۰ میلیون و ۵۹۵ هزار تن رسیده که رشد ۱.۸ درصدی را نشان میدهد.
این افزایش ممکن است به دلیل آمادهسازی کارخانهها برای صادرات، افزایش تولید در برخی واحدهای فولادی یا تغییر در ترکیب تولید محصولات باشد. در برخی موارد نیز شرکتها برای جلوگیری از کمبود مواد اولیه در آینده، موجودی انبارهای خود را افزایش میدهند.
رشد مصرف اسلب
در میان محصولات فولاد میانی، اسلب بیشترین رشد را ثبت کرده است. میزان مصرف این محصول به ۸ میلیون و ۸۳۰ هزار تن رسیده که حدود ۳.۳ درصد افزایش داشته است.
افزایش مصرف اسلب معمولاً با تولید ورقهای فولادی مرتبط است. بنابراین میتواند نشانهای از برنامهریزی کارخانهها برای تولید یا صادرات در ماههای آینده باشد.
افزایش مصرف آهن اسفنجی
یکی از مهمترین نکات گزارش امسال رشد قابل توجه مصرف آهن اسفنجی است. این محصول یکی از اصلیترین مواد اولیه تولید فولاد در ایران محسوب میشود و در روش احیای مستقیم کاربرد دارد.
طبق آمار منتشر شده مصرف آهن اسفنجی به حدود ۳۲ میلیون و ۶۶۳ هزار تن رسیده که رشد ۱۲.۸ درصدی را نشان میدهد. این افزایش بیانگر آن است که ظرفیتهای تولیدی کشور همچنان فعال هستند و بسیاری از کارخانهها تولید خود را ادامه دادهاند.
ایران در حال حاضر یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی در جهان است و این مزیت میتواند نقش مهمی در آینده صنعت فولاد کشور ایفا کند.
کاهش مصرف مواد اولیه معدنی
در ابتدای زنجیره فولاد اما شرایط متفاوت است. آمارها نشان میدهد مصرف برخی مواد اولیه معدنی با کاهش مواجه شده است.
کنسانتره سنگ آهن حدود ۱.۸ درصد کاهش داشته و گندله سنگ آهن نیز ۳.۸ درصد کاهش مصرف را تجربه کرده است. این موضوع میتواند ناشی از مشکلاتی مانند محدودیت استخراج، مشکلات حملونقل، کاهش سرمایهگذاری در معادن یا سیاستهای تنظیم بازار باشد.
ادامه این روند در بلندمدت میتواند توازن زنجیره فولاد را تحت تأثیر قرار دهد.
چشمانداز آینده بازار آهن
بررسی مجموع دادهها نشان میدهد بازار فولاد ایران در حال عبور از یک مرحله انتقالی است. تقاضا در برخی بخشها در حال افزایش است، اما در بخشهای دیگر هنوز رکود وجود دارد. به نظر میرسد ساختوسازهای کوچک، پروژههای محلی و فعالیت کارخانهها باعث حفظ بخشی از تقاضا شدهاند، در حالی که صنایع بزرگ هنوز به طور کامل به شرایط عادی بازنگشتهاند.
تحلیلگران بازار که گزارشهای آنها در آهن۶۶۶ منتشر میشود معتقدند آینده بازار آهن به چند عامل کلیدی وابسته است.
مهمترین عوامل مؤثر بر آینده بازار
ثبات اقتصادی کشور
وضعیت بازار مسکن و ساختوساز
سیاستهای صادرات فولاد
مدیریت انرژی در کارخانهها
سرمایهگذاری در پروژههای عمرانی
در صورتی که این عوامل بهبود پیدا کنند، احتمال بازگشت رونق به بازار فولاد وجود خواهد داشت.
جمعبندی
آمار دهماهه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد اگرچه مصرف کل فولاد در ایران با کاهش ۳.۴ درصدی مواجه شده، اما وضعیت بازار به هیچ وجه یکنواخت نیست. رشد مصرف میلگرد و آهن اسفنجی نشان میدهد بخشی از فعالیت اقتصادی همچنان ادامه دارد، در حالی که افت مصرف ورقهای فولادی نشانهای از رکود در صنایع پاییندستی است.
این تغییرات نشان میدهد ساختار تقاضا در بازار آهن در حال تغییر است و فعالان این صنعت باید با دقت بیشتری روندهای جدید را دنبال کنند. برای اطلاع از آخرین تحلیلها و بررسیهای تخصصی بازار آهن، میتوانید گزارشهای تحلیلی منتشر شده در سایت آهن۶۶۶ را دنبال کنید.
