آیا بودجه ۱۴۰۵ بازار فولاد را وارد فاز تورمی کرده است؟
بازار فولاد ایران در ماههای منتهی به ارائه لایحه بودجه، همواره وارد فاز جدیدی از تحلیل، گمانهزنی و تغییر رفتار میشود. بودجه ۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ با این تفاوت که اینبار، واکنش بازار زودتر از موعد آغاز شده است. در هفتههای اخیر، تنها انتشار برخی اخبار غیررسمی و سیگنالهای اولیه از سیاستهای احتمالی دولت، کافی بود تا فضای انتظاری در بازار فولاد دچار تغییر شود.
بررسیهای آهن۶۶۶ نشان میدهد فعالان این بازار، بیش از آنکه به واقعیتهای فعلی عرضه و تقاضا توجه کنند، نگاه خود را به سمت متغیرهای بودجهای، نرخ خوراک انرژی، سیاستهای ارزی و حذف یارانههای پنهان معطوف کردهاند؛ متغیرهایی که میتوانند مسیر قیمت آهنآلات را در سال آینده تعیین کنند.
سیگنالهای بودجه ۱۴۰۵ و اثر آن بر نوسانات بازار فولاد
در دو هفته گذشته، بازار فولاد و صنایع انرژیبر شاهد نوسانات قابل توجهی بودهاند. بخش عمده این نوسانات، نه ناشی از تغییرات واقعی در حجم تولید یا تقاضا، بلکه حاصل شکلگیری انتظارات تورمی جدید است. انتشار اخباری غیررسمی درباره حذف ارز از تالار اول و انتقال آن به تالار دوم بورس کالا، بهسرعت فضای معاملات را تحتتأثیر قرار داد و باعث افزایش احتیاط خریداران و رفتار تدافعی فروشندگان شد.
نقش سیاستهای ارزی در تغییر رفتار فولادسازان
انتقال ارز صادراتی به تالار دوم، بهمعنای پذیرش نرخهایی نزدیکتر به واقعیت بازار آزاد است. چنین تغییری میتواند در کوتاهمدت درآمد ریالی فولادسازان را افزایش دهد و انگیزه صادرات را تقویت کند، اما در میانمدت و بلندمدت، اثر آن در قالب افزایش قیمت محصولات فولادی در بازار داخلی نمایان خواهد شد.
تحلیلگران آهن۶۶۶ معتقدند حتی اگر این سیاست اجرایی نشود، صرف مطرح شدن آن، باعث شده بازار وارد فاز پیشخور کردن تورم شود؛ موضوعی که خود عامل مهمی در افزایش قیمتهای پیشنهادی است.
اصلاح فرمول قیمت خوراک گاز؛ قلب تپنده بودجه ۱۴۰۵
خوراک گاز فولاد؛ واقعیسازی یا شوک قیمتی؟
قیمت خوراک گاز، یکی از مهمترین مؤلفههای هزینهای در زنجیره تولید فولاد بهشمار میرود. دولت اعلام کرده که قصد دارد فرمول فعلی قیمتگذاری خوراک گاز صنایع بزرگ را بازنگری کند؛ فرمولی که در سالهای گذشته بهدلیل وابستگی به قیمتهای منطقهای و اروپایی، همواره محل مناقشه بوده است.
هدف رسمی دولت، نزدیک کردن نرخ خوراک به قیمتهای تعادلی و کاهش فاصله میان هزینه واقعی و قیمت پرداختی صنایع است؛ اما هنوز مشخص نیست این اصلاح، به افزایش نرخ منجر شود یا کاهش آن.
پیامدهای احتمالی تغییر نرخ خوراک گاز
هرگونه تغییر در نرخ خوراک گاز، مستقیماً بر:
- بهای تمامشده تولید فولاد
- حاشیه سود شرکتها
- قیمت نهایی محصولات فولادی
اثرگذار خواهد بود. همین عدم قطعیت، باعث شده بازار فولاد در وضعیت انتظار و احتیاط قرار بگیرد و بسیاری از معاملات با نگاه کوتاهمدت انجام شوند.
حذف تخفیفها و امتیازات؛ گامی در مسیر کاهش یارانههای پنهان
یکی دیگر از محورهای مهم بودجه ۱۴۰۵، بازنگری در تخفیفها و امتیازات اعطاشده به صنایع معدنی و فولادی است. بهره مالکانه معادن، تخفیفهای انرژی و مشوقهای قیمتی، سالهاست که بخشی از ساختار حمایتی دولت از این صنایع را تشکیل دادهاند.
با این حال، شواهد نشان میدهد دولت برای جبران کسری بودجه، بهدنبال کاهش تدریجی این حمایتهاست.
آزادی ارزی؛ امتیاز جایگزین؟
در مقابل حذف برخی تخفیفها، این احتمال مطرح شده که فولادسازان بتوانند ارز صادراتی خود را با آزادی بیشتری در تالار دوم عرضه کنند. این سیاست، اگرچه میتواند بخشی از فشار هزینهای را جبران کند، اما در عمل نشانهای روشن از تغییر رویکرد دولت به سمت واقعیسازی قیمتها و کاهش حمایتهای غیرمستقیم است.
فشار هزینهای چندلایه بر زنجیره فولاد
تحلیل دادههای بازار توسط آهن۶۶۶ نشان میدهد فشار بر صنعت فولاد تنها به انرژی و خوراک محدود نمیشود. افزایش حقوق و دستمزد نیروی انسانی، رشد هزینههای حملونقل و افزایش هزینههای لجستیکی، همگی در حال اضافه شدن به سبد هزینه تولید هستند.
این عوامل بهویژه در سهماهه پایانی سال، میتوانند اثر خود را با شدت بیشتری نشان دهند و فولادسازان را ناگزیر به بازنگری در قیمتهای فروش کنند.
پیامدهای تصمیمات بودجهای برای بازار فولاد ایران
مسیر اول: توسعه صادرات فولاد
افزایش صادرات میتواند راهکاری منطقی برای جبران افزایش هزینهها باشد، اما تحقق آن وابسته به متغیرهایی است که کنترل آنها در اختیار تولیدکننده داخلی نیست؛ از جمله وضعیت اقتصاد جهانی، سطح تقاضای بینالمللی فولاد و محدودیتهای تجاری.
مسیر دوم: افزایش قیمت در بازار داخلی
انتقال هزینهها به بازار داخلی، سادهترین اما پرریسکترین گزینه است. افزایش قیمت آهنآلات، به کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، کوچکتر شدن بازار و تعمیق رکود در صنایع پاییندستی منجر خواهد شد.
چشمانداز قیمت فولاد؛ عقبگرد بعید است
برآیند تحولات نشان میدهد احتمال کاهش معنادار قیمت فولاد بسیار پایین است. حتی در سناریوی ثبات ظاهری نرخها، شکاف میان قیمتهای بورس کالا و بازار آزاد میتواند عمیقتر شود؛ مسئلهای که ریشه در کمبود نقدینگی و ساختار عرضه دارد.
جمعبندی
بودجه ۱۴۰۵، چه در مرحله تدوین و چه در سطح انتظارات، به یکی از تعیینکنندهترین عوامل بازار فولاد تبدیل شده است. تغییر در نرخ خوراک، سیاستهای ارزی و حذف تدریجی یارانهها، ماههای آینده را به دورهای حساس برای کل زنجیره فولاد بدل میکند.
آهن۶۶۶ توصیه میکند فعالان بازار، با تحلیل دقیق سیاستهای بودجهای و پرهیز از تصمیمات هیجانی، استراتژیهای خود را تنظیم کنند.
