نوسانات ارز و افزایش بیسابقه قیمت ورق و مقاطع فولادی
بازار آهنآلات ایران در ماههای اخیر وارد یکی از غیرقابلپیشبینیترین دورههای خود شده است؛ دورهای که در آن نرخ ارز نه فقط یک متغیر اثرگذار بلکه اصلیترین فرمانده بازار شده است. برخلاف سالهایی که مصرف واقعی، پروژههای عمرانی، بودجههای دولتی یا حتی قیمتهای جهانی مسیر بازار را تعیین میکردند، اکنون تنها یک شاخص توانسته کل چشمانداز فولاد کشور را تحتالشعاع قرار دهد: قیمت دلار.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!افزایش سریع نرخ ارز باعث شده کارخانههای تولیدکننده فولاد مدل قیمتگذاری خود را از حالت روزانه به حالت لحظهای تغییر دهند. فعالان بازار که در گذشته برای تحلیل قیمتها به تغییرات عرضه و تقاضا یا عوامل جهانی توجه میکردند، اکنون با نگاهی کاملاً داخلی و بر اساس قوانین جدید ارزی، رفتار بازار را رصد میکنند. همین مسئله موجب شده فاصله میان قیمت بنیادی و قیمت بازار بهوجود آید؛ موضوعی که ریسک معاملات را بالا برده و بازار را بهشدت شکننده کرده است.
در این گزارش تحلیلشده و عمیق از آهن۶۶۶، همه ابعاد جهش ارزی و اثر آن بر فولاد ایران را بررسی میکنیم.
جهش نرخ ارز؛ موتور محرک جدید قیمتگذاری در کل زنجیره فولاد
افزایش دلار چگونه همه محصولات فولادی را به حرکت وادار کرد؟
جهش اخیر نرخ ارز، رفتار بازار فولاد را از یک رفتار منطقی و مبتنی بر fundamentals به یک بازار کاملاً هیجانی و سفتهبازانه تبدیل کرده است. یکی از نشانههای مهم این موضوع، افزایش قیمت بیلت در روزهایی بود که تقاضا کاملاً ثابت بود. بهعبارت دیگر، حتی در غیاب مشتری، بازار روند صعودی را انتخاب کرد؛ صرفاً به این دلیل که دلار مسیر افزایشی داشت.
این در حالی است که بیلت، میلگرد و تیرآهن همگی کالاهای سنگین و صنعتی هستند و ماهیت آنها معمولاً نوسانات شدید ندارد، اما در ایران رابطه منطقی میان قیمت جهانی و قیمت داخلی تقریباً از بین رفته است. به دلیل وابستگی مستقیم قیمتها به دلار، کوچکترین حرکت صعودی ارز بهسرعت در بازار داخلی بازتاب پیدا میکند. همین موضوع باعث شده ایران یکی از حساسترین بازارهای جهانی به نرخ ارز باشد.
چرا واکنش بازار آهن ایران چند برابر بازار جهانی است؟
در بازارهای جهانی، قیمت شمش و بیلت در چین، دریای سیاه، جنوب شرق آسیا و ترکیه طی همین دوره تنها افزایشهای ۱۰ تا ۱۵ دلاری را ثبت کردند. اما در ایران، رشد نرخ ارز باعث شد قیمت مقاطع طویل (میلگرد و تیرآهن) و مقاطع تخت (ورق گرم، سرد و پوششدار) با چند برابر سرعت بیشتر افزایش یابد.
دلایل این تفاوت:
- ساختار قیمتگذاری فولاد ایران مستقیماً دلاری است.
- کارخانهها برای جلوگیری از عقبماندن از موج تورمی، قیمتها را ساعتی اصلاح میکنند.
- نبود ابزارهای مالی مثل معاملات آتی، بازار را بهشدت در برابر نوسانات بیدفاع کرده است.
- تقاضای سوداگرانه در دورههای افزایش ارز فعال میشود و روند صعودی را تشدید میکند.
این شرایط موجب شده هر کارخانه با کوچکترین تغییر دلار، استراتژی قیمتگذاری خود را تغییر دهد و همین رفتار، قیمتها را بیثباتتر کرده است.
سیاستهای ارزی دولت؛ از عرضه پلکانی ارز تا بازتعریف ارزش زنجیره فولاد
سازوکار جدید بازگشت ارز صادراتی و اثرات آن بر قیمتها
یکی از مهمترین اتفاقات ارزی امسال، توافق میان وزارت صمت و بانک مرکزی بود که براساس آن سهم عرضه ارز صادراتی با توجه به ارزش افزوده محصول تعیین میشود. این تصمیم نقطه عطفی در سیاستگذاری ارزی فولاد محسوب میشود.
چگونه این سیاست تنظیم شده است؟
- هرچه محصول نهاییتر و با ارزش افزوده بیشتر باشد،
- سهم بیشتری از ارز صادراتی آن در تالار دوم عرضه میشود.
- نرخ تالار دوم نزدیکترین نرخ به قیمت واقعی بازار است و کاملاً رقابتی تعیین میشود.
سهم عرضه ارز به تفکیک محصولات فولادی
| محصول | میزان عرضه ارز در تالار دوم |
|---|---|
| مقاطع طویل (میلگرد، تیرآهن) | ۸۰٪ |
| ورق گرم، سرد و پوششدار | ۸۰٪ |
| شمش فولادی | ۶۰٪ |
| گندله و کنسانتره | کمتر از ۵۰٪ |
نتایج این سیاست برای بازار فولاد
۱) افزایش جذابیت صادرات برای کارخانهها
وقتی کارخانه میتواند بخش زیادی از ارز خود را با نرخ رقابتی بفروشد، صادرات مقاطع طویل و ورقها جذابتر میشود. این موضوع ممکن است عرضه داخلی را محدود کرده و قیمتها را افزایش دهد.
۲) تقویت عرضه ارز در بازار رسمی
این سیاست کمک میکند عرضه ارز افزایش یابد و بخشی از تقاضای سفتهبازانه دلار تخلیه شود.
اما نکته مهم این است که این سیستم درست در زمانی اجرا شد که نرخ ارز در حال جهش بود؛ بنابراین صادرکنندگان انتظارات تورمی قویتری پیدا کردند.
۳) افزایش ریسک و پیچیدگی در بازار داخلی
بازار اکنون باید علاوهبر قیمت جهانی و نرخ ارز آزاد، اثرات تالار دوم و سیاستهای ارزی جدید را نیز مدنظر قرار دهد. این ترکیب، تحلیل بازار را دشوارتر و رفتار قیمتها را پیچیدهتر کرده است.
بازار داخلی؛ رشد همزمان و شدید مقاطع طویل و ورقها
میلگرد؛ افزایش گسترده ۱۰۰ تا ۷۰۰ تومانی بدون حضور تقاضای واقعی
بازار میلگرد در هفتههای اخیر الگویی مثالزدنی از رفتار هیجانی بوده است. در شرایطی که تقاضای واقعی—چه در بخش مسکن و چه پروژههای عمرانی—بهشدت کم است، قیمت میلگرد در اکثر کارخانهها بین ۱۰۰ تا ۷۰۰ تومان افزایش یافت. این رشد تنها بر پایه دلار بود.
ضعف تقاضا باعث شده حجم معاملات پایین باشد؛ اما رشد دلار به تنهایی توانسته قیمتها را بالا نگه دارد. این تضاد میان تقاضای واقعی و قیمت بازار، خطر اصلاح شدید قیمتها را در آینده افزایش میدهد.
تیرآهن؛ جهش یکمیلیونی در برخی مبادی فروش
در بعضی از کارخانهها، قیمت تیرآهن در برخی سایزها تا یک میلیون تومان افزایش پیدا کرد. هیچ نشانه بنیادینی از افزایش مصرف در بازار دیده نمیشود. این رفتار تنها نشاندهنده قدرت موج ارزی است که بازار را به بالا هدایت کرده است.
افزایش شدید قیمت تیرآهن حتی باعث توقف خرید انبارداران شده و بازار را در حالت «انتظار» قرار داده است.
ورق فولادی؛ بیشترین حساسیت به دلار
ورق گرم
ورق گرم ۲ میلیمتر که یکی از پرمصرفترین محصولات صنعتی است، در کمتر از سه روز از ۶۱۰ هزار ریال به ۶۵۰ هزار ریال رسید. این رشد بیش از آنکه بازارمحور باشد، ناشی از مدیریت عرضه کارخانهها و تأثیر مستقیم دلار بوده است.
ورق سرد، گالوانیزه و رنگی
در بازار آزاد نیز همه انواع ورق با رشد چند درصدی همراه شدند. این در حالی است که بازارهای جهانی تغییرات بسیار اندکی داشتند.
این اختلاف نشان میدهد که بازار ایران رفتار مستقل و مبتنی بر نرخ ارز دارد.
پیامدهای زنجیرهای نوسانات ارز؛ تأثیرات عمیق بر تولید، مصرف و آینده بازار
۱) افزایش هزینههای تولید و فشار مضاعف بر کارخانهها
افزایش نرخ ارز به معنی افزایش قیمت تجهیزات، لوازم یدکی، مواد افزودنی، قطعات مصرفی و الکترود گرافیتی است. بسیاری از این اقلام وارداتی هستند یا با نرخ ارز نیمایی محاسبه میشوند. بنابراین جهش دلار، هزینه تولید فولاد را بهصورت دومینویی بالا میبرد.
۲) کاهش قدرت خرید پروژههای عمرانی و ساختمانی
با افزایش قیمت آهنآلات، بسیاری از پروژهها دچار تأخیر یا توقف میشوند.
پیمانکاران در شرایط بیثباتی نمیتوانند برای تأمین آهنآلات برنامهریزی کنند، زیرا احتمال اصلاح قیمت یا جهش بعدی وجود دارد.
۳) شکنندگی بازار و احتمال بازگشتهای ناگهانی قیمت
بازاری که بر اساس تقاضای واقعی رشد نکرده باشد، نسبت به اصلاحات قیمتی بسیار حساس است.
اگر نرخ ارز حتی برای مدتی کوتاه کاهش یابد، بازار آهن نیز ممکن است با اصلاح شدید و سریع مواجه شود.
۴) اهمیت بیشتر تحلیلهای داخلی نسبت به تحلیل جهانی
در شرایط فعلی، اثر سیاستهای داخلی، نوسانات ارزی و تصمیمات بانک مرکزی بر بازار فولاد بیشتر از قیمتهای جهانی است.
تحلیلگران بازار آهن باید توجه خود را از شاخصهای جهانی به سیاستهای داخلی و نوسانات ارز منتقل کنند.
