کلافگی بازار فولاد از نوسانات شدید قیمت میلگرد در پاییز ۱۴۰۴

پاییز امسال در حالی آغاز شد که فعالان صنعت فولاد هنوز از شوک تابستانی ناشی از بحران انرژی و افت تولید خارج نشده بودند. با شروع مهر ۱۴۰۴، بازار آهن ایران به‌جای آرامش، وارد مرحله‌ای از التهاب و سردرگمی شد که نه تولیدکننده از آن رضایت دارد و نه مصرف‌کننده توان تطبیق با آن را دارد.
نوسانات پی‌درپی نرخ ارز، سیاست‌های متناقض اقتصادی، و فرمول‌های جدید قیمت‌گذاری در بورس کالا باعث شده‌اند تا بازار فولاد کشور از مدار تعادل خارج شود. میلگرد، به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین مقاطع فولادی در پروژه‌های عمرانی، بیش از هر محصول دیگری در تیررس نوسانات ارزی قرار گرفته و به شاخصی از بی‌ثباتی بازار تبدیل شده است.
تحلیل‌های آهن۶۶۶ نشان می‌دهد که بازار فولاد ایران در حال تجربه چرخه‌ای از بی‌اعتمادی است؛ چرخه‌ای که در آن تصمیمات ناگهانی، سیاست‌های دستوری، و رفتارهای هیجانی معامله‌گران، همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا بازار در وضعیت فرسایشی و کلافه‌کننده باقی بماند.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

نوسانات بی‌سابقه قیمت میلگرد؛ از تورم انتظاری تا سردرگمی در بورس کالا

در آغاز مهرماه ۱۴۰۴، میلگرد آجدار ۱۲ A3 در محدوده قیمتی ۴۱ تا ۴۳ هزار تومان معامله می‌شد، اما تنها طی سه هفته، فضای بازار چنان متلاطم شد که گمانه‌زنی‌ها از عبور نرخ از مرز ۴۵ هزار تومان قوت گرفت. یکی از عوامل اصلی این جهش قیمتی، اجرای فرمول جدید قیمت‌گذاری فولاد بر اساس نرخ اسکناس بانک مرکزی بود. این تصمیم، به‌جای ایجاد شفافیت، فضای مبهمی را در میان تولیدکنندگان و خریداران به وجود آورد.
در ظاهر هدف این سیاست، ایجاد تعادل بین نرخ رسمی و آزاد ارز بود، اما در عمل تولیدکنندگانی که مواد اولیه خود را با دلار صادراتی تهیه می‌کردند، از آن استقبال نکردند. در نتیجه، عرضه کاهش یافت، رقابت در تالار صنعتی بورس کالا افزایش پیدا کرد و تقاضای احساسی، روند صعودی قیمت‌ها را تقویت کرد.
تحلیلگران سایت آهن۶۶۶ تأکید می‌کنند که این وضعیت تنها با ثبات واقعی نرخ ارز قابل کنترل است. زیرا هر نوسان کوچک در بازار ارز، بلافاصله مانند دومینویی بر بازار فولاد اثر می‌گذارد و قیمت میلگرد را چند هزار تومان بالا می‌برد.

تأثیر مستقیم نرخ ارز بر میلگرد و سایر مقاطع فولادی

در هفته‌های اخیر، نرخ دلار به یکی از مهم‌ترین محرک‌های بازار فولاد تبدیل شده است. هر خبر، شایعه یا تصمیم سیاسی که کوچک‌ترین تأثیری بر نرخ ارز بگذارد، در کمتر از چند ساعت در قیمت میلگرد و تیرآهن منعکس می‌شود.
در شرایطی که سیاست‌های ارزی ثبات لازم را ندارند، حتی صحبت از تغییر در نرخ تسعیر یا ارز نیمایی می‌تواند موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها را رقم بزند. اگر این روند تا پایان مهر ادامه یابد، احتمال رشد میانگین قیمت میلگرد تا ۱۲ درصد بسیار محتمل است.

سیاست‌های دستوری دولت؛ از تنظیم بازار تا تشدید بی‌اعتمادی

در حالی که دولت تلاش دارد با وضع سیاست‌های کنترلی و دستوری، بازار فولاد را مدیریت کند، واقعیت این است که این تصمیمات اغلب نتیجه‌ای معکوس داشته‌اند. انتقال بخشی از معاملات فولادی‌ها به تالار دوم ارزی بورس کالا، اگرچه در ظاهر برای کنترل قیمت‌ها انجام شد، اما عملاً باعث ایجاد فاصله قیمتی محسوس میان نرخ رسمی و بازار آزاد شد.
تولیدکنندگان فولاد که از این سیاست‌ها ناراضی‌اند، ترجیح می‌دهند محصولات خود را صادر کنند تا بتوانند از منافع نرخ دلاری بهره‌مند شوند. این رفتار، حجم عرضه داخلی را کاهش داده و تقاضا را برانگیخته است. در نتیجه، بازار آهن ایران وارد مرحله‌ای از بی‌اعتمادی شده است؛ جایی که نه تولیدکننده انگیزه‌ای برای عرضه دارد و نه مصرف‌کننده توان پرداخت دارد.
در چنین فضایی، هرگونه سیاست‌گذاری بدون پشتوانه کارشناسی، تنها به افزایش التهاب دامن می‌زند و موجب می‌شود بازار از مسیر طبیعی عرضه و تقاضا فاصله بگیرد.

بحران انرژی و نقش آن در افزایش قیمت فولاد

یکی دیگر از عوامل مهم نوسانات قیمتی، محدودیت انرژی است. تابستان گذشته با افت شدید تولید فولاد به دلیل کمبود گاز و برق همراه بود، و حالا در آستانه زمستان، نگرانی‌ها دوباره افزایش یافته است.
به‌گفته کارشناسان آهن۶۶۶، بسیاری از کارخانه‌های فولادی با کاهش ظرفیت فعالیت می‌کنند، زیرا هزینه تولید به‌شدت افزایش یافته و قیمت تمام‌شده محصولات بالا رفته است. این موضوع در کنار کمبود شمش فولادی و مواد اولیه، فشار مضاعفی بر قیمت میلگرد و تیرآهن وارد کرده است.

جهش غیرمنتظره قیمت میلگرد؛ خریداران هیجانی، بازار ملتهب

اگرچه تحلیل‌های قبلی از ثبات نسبی قیمت‌ها در پاییز خبر می‌داد، اما بازار برخلاف انتظار حرکت کرد. میلگرد در کمتر از سه هفته بین ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش قیمت داشت و این رشد سریع، حتی کارشناسان باتجربه را شگفت‌زده کرد.
رقابت در بورس کالا به اوج خود رسید و خریداران برای تأمین موجودی انبار، حاضر شدند تا ۵۰۰ تومان بالاتر از نرخ پایه خرید کنند. این رفتار احساسی، نشانگر فشار روانی موجود در بازار بود؛ جایی که ترس از افزایش نرخ ارز، تصمیمات منطقی را از میان برده و بازار را در مسیر صعودی غیرقابل کنترل قرار داده است.
بسیاری از پروژه‌های عمرانی و ساختمانی کشور، به‌ویژه طرح‌های متوسط و کوچک، با این شرایط متوقف شدند. پیمانکاران اعلام کرده‌اند که نوسان شدید قیمت میلگرد و تیرآهن، امکان عقد قراردادهای پایدار را از بین برده است و این موضوع، مستقیماً به رکود بخش ساختمان منجر می‌شود.

تیرآهن؛ کالایی کم‌تقاضا اما گران

در نگاه اول ممکن است تصور شود که کاهش تقاضای ساخت‌وساز باعث افت قیمت تیرآهن شده است، اما واقعیت چیز دیگری است. رکود در بخش ساختمان، هم‌زمان با رشد هزینه‌های تولید، باعث شده که قیمت تیرآهن برخلاف انتظار، در مسیر صعودی حرکت کند.
افزایش قیمت شمش فولادی، بالا رفتن نرخ انرژی، و محدودیت عرضه، باعث شده که حتی در شرایط رکود تقاضا نیز قیمت تیرآهن افت نکند. تولیدکنندگان بر این باورند که اگر وضعیت صادرات شمش به همین شکل ادامه داشته باشد، احتمال رشد ۵ تا ۸ درصدی قیمت تیرآهن در هفته‌های آینده وجود دارد.

بازار جهانی فولاد و اثر آن بر بازار ایران

بازار جهانی فولاد نیز در ماه‌های اخیر دچار نوسانات قابل توجهی شده است. قیمت سنگ‌آهن در محدوده ۱۰۶ دلار، و قراضه سنگین در ترکیه در محدوده ۳۵۱ دلار تثبیت شده است.
بیلت صادراتی دریای سیاه نیز در حدود ۴۳۵ دلار فوب و ورق گرم چین در محدوده ۴۷۰ دلار معامله می‌شود. این ارقام نشان می‌دهد که روند جهانی هنوز به ثبات کامل نرسیده و این موضوع به‌طور غیرمستقیم بر قیمت داخلی تأثیر می‌گذارد.
در چنین شرایطی، بازار ایران میان فشارهای داخلی ناشی از سیاست‌های ارزی و تأثیر عوامل جهانی گرفتار شده است؛ وضعیتی که هر تغییر کوچک در نرخ ارز داخلی می‌تواند به انفجار قیمتی در بازار منجر شود.

چشم‌انداز فولاد ایران تا زمستان ۱۴۰۴

کارشناسان بازار آهن معتقدند که فولاد ایران در مقطعی قرار گرفته که کوچک‌ترین تغییر در متغیرهای اقتصادی می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد. اگر نرخ ارز تثبیت شود و دولت سیاست‌های انرژی را منطقی‌تر کند، احتمال بازگشت آرامش نسبی در زمستان وجود دارد.
طرح تخصیص پایدار گاز برای فولادسازان، اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند هزینه تولید را کاهش داده و فشار قیمتی را مهار کند. اما اگر بی‌برنامگی در عرضه انرژی و تداوم سیاست‌های دستوری ادامه یابد، باید انتظار نوسانات قیمتی بیشتر و تضعیف اعتماد فعالان بازار را داشت.
در این میان، سایت آهن۶۶۶ پیش‌بینی می‌کند که اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، قیمت میلگرد و سایر محصولات فولادی تا اواخر پاییز روندی صعودی اما با شیب ملایم خواهد داشت.

تنها ثبات، درمان کلافگی بازار فولاد است

بازار فولاد ایران امروز در نقطه‌ای ایستاده که بیش از هر زمان دیگری به ثبات ارزی، شفافیت عرضه و سیاست‌گذاری هوشمندانه نیاز دارد. تصمیمات مقطعی و دستوری نه‌تنها راه‌حل نیستند، بلکه به بحران اعتماد و التهاب بیشتر منجر می‌شوند.
سایت آهن۶۶۶ در تحلیل خود تأکید می‌کند که اگر دولت بتواند میان عرضه داخلی، صادرات، و نیاز مصرفی تعادل برقرار کند، می‌توان امیدوار بود که میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات فولادی از وضعیت فعلی خارج شوند.
در غیر این صورت، نوسانات بازار آهن ادامه خواهد یافت و این صنعت حیاتی همچنان با بحران پیش‌بینی‌ناپذیری و کلافگی مداوم دست‌وپنجه نرم خواهد کرد.