صنعت فولاد جهان وارد مرحلهای تازه از دگرگونی شده است؛ مرحلهای که در آن سیاستگذاریهای اقتصادی، تصمیمات تعرفهای، تحولات ژئوپلیتیکی و فناوریهای نوین تولید همگی بهشکل توأمان بر قیمت، عرضه و تقاضا اثر میگذارند. در میان این گردونه پرشتاب، کشور چین با ثبت رشد خیرهکننده سود فولادی، یکبار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!چین در مسیر بازگشت؛ رشد ۱۳۶۹ درصدی سود فولاد
بازیابی پس از رکود عمیق
بر اساس آمار منتشرشده از سوی اداره ملی آمار چین، سود صنعت فولاد این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۳۶۹ درصدی به رقم ۴۶.۳ میلیارد یوان رسیده است. نکته مهم این جهش، نه افزایش بیسابقه فروش، بلکه بازگشت به وضعیت عادی پس از یک رکود تاریخی در سال ۲۰۲۴ است.
در سال گذشته، صنعت فولاد چین با بحرانهای متعددی شامل رکود ساختوساز، محدودیتهای انرژی، و فشارهای زیستمحیطی روبهرو بود. اما حالا نشانههای بازیابی بهوضوح قابل مشاهده است.
نقش شگانگ در سیگنالدهی بازار
یکی از شواهد این بازیابی، افزایش سهمرحلهای قیمت محصولات طویل توسط گروه شگانگ، بزرگترین فولادساز خصوصی چین، است. این اقدام نهتنها بازتابی از رشد تقاضا، بلکه نشانهای از بازسازی اعتماد سرمایهگذاران داخلی و حمایت پنهان دولت چین از صنعت فولاد محسوب میشود.
جنگ تعرفهها؛ رقابت اقتصادی فراتر از صنعت
ایالات متحده؛ تعرفه بهعنوان ابزار فشار
در سوی دیگر جهان، ایالات متحده بهجای حمایت از تولید با ابزارهای مدرن، به افزایش تعرفه واردات متوسل شده است. این کشور نهتنها صادرات فولاد و آلومینیوم اروپا را مشمول تعرفههای سنگین کرده، بلکه برای واردات از کشورهای آفریقایی نیز تعرفههای ۱۵ تا ۳۰ درصدی اعمال نموده است.
این اقدام آمریکا، تبعات گستردهای همچون افزایش بیکاری در کشورهای صادرکننده، کاهش رشد تجاری و بیثباتی بیشتر در زنجیره جهانی تأمین فولاد را بهدنبال داشته است.
واکنش هوشمندانه چین
در پاسخ، چین با رویکردی متضاد و استراتژیک، تعرفه واردات از کشورهای آفریقایی را کاهش داده و عملاً بازارهای جدیدی را برای تعامل اقتصادی باز کرده است. این سیاست نهتنها ابزاری برای تقویت نفوذ اقتصادی چین در آفریقا، بلکه پاسخی زیرکانه به تهاجم تعرفهای آمریکا است.
اتحادیه اروپا؛ معلق میان مصالحه و تهدید
تعرفههای متناقض و نارضایتی تولیدکنندگان
در حالیکه آمریکا در توافقی با اتحادیه اروپا برخی تعرفهها را به ۱۵ درصد کاهش داده، فولاد و آلومینیوم همچنان با تعرفه ۵۰ درصدی مواجهاند. این موضوع باعث انتقادات گسترده تولیدکنندگان فولاد اروپا شده که معتقدند این وضعیت قدرت رقابتی آنها را در برابر فولادسازان آسیایی تضعیف کرده است.
هشدارهای جدی از آلمان
مدیرعامل انجمن فولاد آلمان (WV Stahl) اخیراً هشدار داده است که اگر اروپا نتواند با آمریکا به توافقی جامع در حوزه فولاد دست یابد، ظرفیت تولید قاره سبز با تهدیدی جدی مواجه خواهد شد. او از لزوم تشکیل ائتلاف فولادی اروپا-آمریکا سخن گفته تا در برابر مازاد ظرفیت آسیا، دفاعی ساختاری شکل گیرد.
فولاد سبز بریتانیا؛ میان ایده و اجرا
سرمایهگذاری در آینده پایدار
بریتانیا بهجای ورود به منازعات تعرفهای، مسیر متفاوتی در پیش گرفته و با تخصیص ۵۰۰ میلیون پوند برای توسعه فولاد سبز، کاهش هزینههای انرژی و حمایت از تولیدکنندگان، تلاش میکند الگوی نوینی از صنعت فولاد پایدار را ارائه دهد.
پسابرگزیت و استقلال در تصمیمگیری
برخلاف اتحادیه اروپا، بریتانیا بهواسطه استقلال پسابرگزیت، اختیار بیشتری در سیاستگذاری صنعتی دارد. این کشور اکنون میکوشد با استفاده از فناوریهای نوین، قوانین محیطزیستی دقیق و حمایت مالی مستقیم، جایگاه خود را در بازار فولاد جهانی حفظ کرده و حتی ارتقا دهد.
گام ضددامپینگ اتحادیه اروپا
در همین حال، کمیسیون اروپا تحقیقات ضددامپینگ درباره واردات فولاد نورد گرم از مصر، ژاپن و ویتنام را نهایی کرده است. این اقدام میتواند منجر به محدودسازی واردات ارزانقیمت از آسیا شود و تأثیر چشمگیری بر توازن عرضه در بازار جهانی داشته باشد.
پیامدها برای ایران؛ زنگ هشدار یا فرصت پنهان؟
اثرپذیری بالا از سیاستهای خارجی
بازار فولاد ایران بهشدت از تحولات جهانی تأثیر میپذیرد. افزایش قیمت محصولات فولادی در چین و سیاست حمایتی اروپا از صنایع داخلی، میتواند باعث نوسان قیمتها، محدودیت در تأمین مواد اولیه و در عین حال، باز شدن پنجرههایی برای صادرات فولاد ایرانی شود.
نیاز فوری به اصلاحات در تولید
در چنین فضایی، تولیدکنندگان ایرانی دیگر نمیتوانند به مزیتهای سنتی مانند انرژی ارزان یا نیروی کار متکی باشند. جهان بهسوی تولید پاک، بهرهوری بالا و رقابتپذیری واقعی حرکت میکند. لذا صنعت فولاد ایران نیازمند نوسازی فرآیندها، ارتقاء استانداردها و سرمایهگذاری در انرژیهای نو است.
ژئوپلیتیک و آینده صادرات ایران
نقش متغیرهای ژئوپلیتیکی نیز در تعیین سرنوشت صادرات فولاد ایران قابل انکار نیست. با رقابت استراتژیک چین و آمریکا در بازارهای نوظهور، هرگونه گشایش یا انسداد دیپلماتیک میتواند مستقیماً صادرات فولاد ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
فولاد امروز، آینه رقابت جهانی فرداست
صنعت فولاد جهان اکنون درگیر چند جبهه همزمان است: تعرفهها، سیاستهای زیستمحیطی، رقابت ژئوپلیتیکی و نوآوریهای صنعتی. در چنین شرایطی، کشورهایی همچون چین، آمریکا، بریتانیا و اتحادیه اروپا در حال طراحی مسیرهای خاص خود برای تثبیت یا توسعه جایگاهشان هستند.
در این میان، ایران نمیتواند نظارهگر باشد. اگرچه ظرفیتهای زیرساختی و منابع طبیعی ما نقطه قوتاند، اما بدون چابکی تصمیمگیری، هوشمندی در سیاستگذاری صنعتی و بهرهگیری از تحولات جهانی، رقابت در بازار فولاد بینالمللی ممکن نخواهد بود.
سایت آهن۶۶۶ بهعنوان مرجع تخصصی اخبار، تحلیل و قیمتهای صنعت فولاد، تلاش دارد با انتشار مقالات تحلیلی و دادهمحور، فعالان بازار را برای تصمیمگیریهای دقیقتر همراهی کند.