زنگ هشدار برای فولاد؛ ابلاغیه جدید بورس کالا و پیامدهای آن
ابلاغیه اخیر بورس کالا درباره نحوه محاسبه قیمت پایه محصولات معدنی زنجیره فولاد، موجی از نگرانی و انتقاد را در صنعت فولاد ایران بهراه انداخته است. این مصوبه که قرار است از دهم مردادماه ۱۴۰۴ اجرایی شود، با هدف شفافسازی روند قیمتگذاری معرفی شده اما در عمل بهنظر میرسد باعث برهمزدن تعادل زنجیره تأمین و تنش در بازار شده است. آهن۶۶۶ در این گزارش به بررسی دقیق این ابلاغیه، پیامدهای احتمالی آن و موضعگیری فعالان صنعتی میپردازد.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!نگاه بالا به پایین یا بازنگری اصولی در سازوکار قیمتگذاری؟
نقد کارشناسان: نبود پشتوانه علمی در تعیین ضرایب قیمتی
بهگفته بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد، ابلاغیه بورس کالا فاقد پشتوانه کارشناسی است و اجرای آن میتواند به گسست در زنجیره فولاد منجر شود. وی تاکید میکند که تنها مدل موفق، مدلی مشارکتی است که در آن تمامی حلقههای زنجیره تولید، متناسب با میزان هزینه و سرمایهگذاری خود، سهم منصفانهای از قیمت نهایی داشته باشند.
موضع وزارت صمت: عقبنشینی موقت یا تجدیدنظر جدی؟
وزارت صمت اعلام کرده که بررسی کارشناسی همچنان ادامه دارد و تا اطلاع ثانوی، قیمتها طبق روال گذشته تعیین میشوند. این موضعگیری نشاندهنده وجود تضادهای عمیق در بدنه سیاستگذاری و حساسیت شدید موضوع در سطح حاکمیتی است.
چالشهای عملیاتی در دل زنجیره فولاد
زیر ظرفیت تولید؛ کارخانههایی در آستانه توقف
مدیران کارخانههای فولادی معتقدند که اعمال فشار جدید از طریق تغییر قیمتهای پایه، در کنار مشکلات قدیمی نظیر قطعی برق، محدودیت سوخت و نارساییهای بانکی، صنعت فولاد را به سمت توقف کامل سوق خواهد داد. آمارها نشان میدهد بسیاری از کارخانهها اکنون با کمتر از ۱۵٪ ظرفیت اسمی خود فعالیت میکنند.
نمونه عینی: توقف ۶۷ روزه در ۱۰۲ روز
در گزارشی که اخیراً منتشر شده، یک کارخانه طی بازه ۱۰۲ روزه، بیش از ۶۷ روز تعطیل بوده است. دلایل این وقفهها عمدتاً شامل اختلال در تأمین انرژی، مشکلات انتقال مالی و سیاستگذاریهای نامتناسب بودهاند.
آیا مدل جدید قیمتگذاری راهحل بحران است؟
پیشنهاد انجمن فولاد: مدل مشارکتی و واقعبینانه
انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در واکنش به این شرایط، پیشنهاد طراحی یک مدل قیمتگذاری مشارکتی و بر پایه قیمت تمامشده واقعی را مطرح کرده است. در این مدل، هدف ایجاد توازن بین سوددهی تولیدکنندگان، تعادل بازار و رضایت مصرفکننده نهایی است.
مزایای مدل پیشنهادی
- جلوگیری از زیاندهی حلقههای مختلف زنجیره
- افزایش شفافیت و پیشبینیپذیری بازار
- کاهش ریسک سرمایهگذاری در صنعت فولاد
- ثبات در عرضه و جلوگیری از التهاب قیمتها
آینده صنعت فولاد؛ بلاتکلیفی یا بازگشت به عقلانیت؟
بلاتکلیفی ادامهدار در بازار
فعالان بازار هنوز نمیدانند که مدل نهایی قیمتگذاری چگونه خواهد بود. این سردرگمی، مانع برنامهریزی بلندمدت شده و باعث احتیاط بیش از حد در خرید و فروشها شده است؛ امری که میتواند در درازمدت، به کاهش سرمایهگذاری، کند شدن تولید و افزایش قیمتها بینجامد.
سیاستگذاری بالا به پایین؛ تصمیمسازی یا تنشزایی؟
ابلاغیه جدید اگرچه با هدف اصلاح بازار معرفی شده، اما بهدلیل نبود اجماع کارشناسی و نادیده گرفتن واقعیات تولید، خود تبدیل به عاملی برای ناپایداری در زنجیره فولاد شده است. راه برونرفت از این بحران، بازگشت به عقلانیت در تصمیمگیری است؛ عقلانیتی مبتنی بر گفتوگو با ذینفعان و تطبیق با ظرفیت واقعی صنعت.
صنعت فولاد ایران در لبه تصمیمسازی
بازار فولاد امروز بیش از هر زمان دیگری به تصمیمسازی منطقی و واقعنگرانه نیاز دارد. اجرای سیاستهایی نظیر ابلاغیه بورس کالا بدون درنظر گرفتن زیرساختها، توان تولید، و نظر تولیدکنندگان، میتواند به شکست سیاستگذار و از بین رفتن ثبات بازار منجر شود.
آهن۶۶۶ به عنوان مرجع تحلیل تخصصی بازار آهن و فولاد ایران، توصیه میکند که نهادهای تصمیمگیر با ایجاد فضای گفتوگوی تخصصی، از ظرفیت بخش خصوصی بهره بگیرند تا بتوان مدلی پایدار، عادلانه و اجرایی را برای قیمتگذاری زنجیره فولاد تدوین کرد.