فرار فولادی چین از چنگ تعرفهها با صادرات هدفمند شمش نیمهکاره
بازار جهانی فولاد در سال ۲۰۲۵ دیگر صرفاً تابع مکانیزمهای سنتی عرضه و تقاضا نیست. بازیگرانی مانند چین، آمریکا و اتحادیه اروپا با ابزارهای سیاستگذاری تجاری، تعرفهگذاری هدفمند، بستههای محرک اقتصادی و حتی تحریمهای غیرمستقیم، مسیر تجارت این فلز استراتژیک را به سمت رقابت ژئوپلیتیکی هدایت کردهاند.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!در همین فضا، چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده فولاد جهان، درگیر یک تناقض آشکار شده است: کاهش تولید داخلی در کنار افزایش واردات سنگآهن. این رفتار غیرخطی، نشانهای از آغاز استراتژیهای پنهان برای عبور از رکود داخلی و آمادهسازی برای نیمه دوم سال محسوب میشود.
آمارهای متناقض چین؛ چه چیزی پشت پرده انباشت سنگآهن است؟
افت شدید تولید فولاد در کنار رشد واردات مواد اولیه
طبق دادههای رسمی، تولید فولاد خام چین در ماه ژوئن ۲۰۲۵ بیش از ۹ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته و به کمترین سطح از آگوست سال قبل رسیده است. اما نکته شگفتانگیز، رشد ۸ درصدی واردات سنگآهن در همین بازه زمانی است. این تضاد نهتنها توجه تحلیلگران بازار را جلب کرده، بلکه زنگ هشدار را برای کشورهای صادرکننده سنگآهن نیز به صدا درآورده است.
استراتژی «انباشت در دوران رکود»
کارشناسان، رفتار چین را نوعی “انباشت استراتژیک” میدانند. در این مدل، در دوران کاهش تولید، کشور اقدام به ذخیرهسازی مواد اولیه میکند تا در زمان تحریک بازار – که معمولاً با سیاستهای اقتصادی و بستههای حمایتی همراه است – بتواند بهسرعت تولید را افزایش دهد و سهم بازار خود را تثبیت کند.
در واقع، چین در حال ایجاد یک اهرم فشار بر بازار جهانی است؛ چراکه ذخایر بالا به معنای آمادگی برای عرضه ناگهانی و تأثیرگذاری مستقیم بر قیمتها در آینده نزدیک خواهد بود.
شمش نیمهتمام؛ ابزار فرار از تعرفهها
چرا شمش فولادی جذاب شد؟
در سالهای اخیر، بسیاری از کشورهای مصرفکننده فولاد مانند ویتنام، کره جنوبی، ترکیه و اندونزی برای محافظت از صنایع داخلی خود، بر روی محصولات نهایی فولادی مانند ورق، میلگرد و تیرآهن تعرفههایی وضع کردهاند. اما اغلب این کشورها، شمش فولادی (بیلت) را همچنان بدون تعرفه وارد میکنند تا کارخانههای نورد داخلی بتوانند آن را فرآوری کنند.
چین نیز دقیقاً از همین فرصت استفاده کرده و مسیر صادراتی خود را به سمت شمش نیمهتمام تغییر داده است؛ محصولی که از تعرفه معاف است، ولی همچنان ارزش تجاری بالایی دارد.
واکنش داخلی چین به تغییر مسیر صادرات
انجمن آهن و فولاد چین از این روند ابراز نگرانی کرده و هشدار داده که تمرکز بیش از حد بر صادرات شمش، میتواند باعث تضعیف زنجیره ارزش داخلی شود. این نهاد پیشنهاد داده تا مالیات صادراتی بر شمش وضع شود و تمرکز کشور به سمت تولید و صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا بازگردد.
تأثیر این استراتژی بر بازارهای منطقهای و جهانی
حضور پررنگ چین در خاورمیانه و مدیترانه
با توجه به قیمت رقابتی شمش چینی، بسیاری از بازارهای منطقهای مانند لبنان، امارات و شمال آفریقا به واردات این محصول روی آوردهاند. در لبنان، میلگرد مصری با کاهش قیمت جایگاه خود را حفظ کرده، اما چین با عرضه بیلت ارزان، در حال تصاحب سهم بازار نهایی است.
رکود در ترکیه و فرصتطلبی صادرکنندگان
در بازار ترکیه، رکود سنگینی حاکم شده است. تقاضا برای میلگرد به شدت کاهش یافته و حتی واردات بیلت از کشورهایی نظیر روسیه، مالزی و چین نیز در حجمهای پایین انجام میشود. در این شرایط، تنها محصولات بدون تعرفه مانند شمش شانس ورود دارند، که چین دقیقاً روی همین نقطه تمرکز کرده است.
آمریکا و اروپا؛ سدی سخت در مسیر فولاد چین
تعرفههای جدید؛ بازدارنده یا محرک؟
سیاستهای تجاری سختگیرانه آمریکا در دوران ترامپ و تداوم آن توسط دولت جدید، مسیر صادرات فولاد چین به بازارهای غربی را مسدود کرده است. علاوه بر تعرفههای سنگین، برخی کشورها مانند آمریکا حتی یارانههای صادراتی چین را مصداق دامپینگ دانستهاند.
در مقابل، اروپا با سیاستهای محیطزیستی جدید مانند مالیات کربن مرزی (CBAM)، محصولات فولادی وارداتی را تحت کنترل بیشتری قرار داده و عملاً بسیاری از تولیدات چین را غیراقتصادی کرده است.
آینده بازار جهانی فولاد؛ آزمونی میان قدرت اقتصادی و سیاسی
آیا چین همچنان بازیگر اصلی خواهد ماند؟
با وجود فشارهای خارجی، چین نشان داده که انعطافپذیری بالایی در استراتژیهای صادراتی دارد. از تغییر در نوع محصول (ورق → شمش) تا تغییر مقصد صادرات (اروپا → خاورمیانه)، این کشور از هر دریچهای برای حفظ موقعیت خود در بازار استفاده میکند.
نقش بستههای اقتصادی در نیمه دوم سال
احتمال تصویب بستههای محرک اقتصادی جدید در پکن وجود دارد که میتواند در نیمه دوم سال، دوباره تقاضای داخلی فولاد را افزایش دهد. در صورت تحقق این پیشبینی، انباشت فعلی سنگآهن، فوراً به تولید و عرضه در مقیاس بزرگ تبدیل میشود؛ چیزی که میتواند بازار جهانی را وارد فاز جدیدی کند.
تحلیل اختصاصی آهن ۶۶۶
در سال ۱۴۰۴، بازار جهانی فولاد دیگر تحت تأثیر صرف عرضه و تقاضا نیست؛ بلکه ترکیبی از تصمیمات استراتژیک، تعرفههای گمرکی، تحریمهای ضمنی، مداخلات سیاسی و حتی اهداف ژئوپلیتیکی آینده این صنعت را رقم میزند.
چین با استفاده از شمش نیمهتمام بهعنوان ابزار استراتژیک، سعی دارد از محدودیتهای بینالمللی عبور کند و همچنان بهعنوان یک ابرقدرت در بازار فولاد باقی بماند.
سایت آهن ۶۶۶ با تمرکز بر تحلیلهای اقتصادی، بررسی روندهای جهانی و پوشش تحولات سیاستی، مرجع معتبر و تخصصی برای فعالان زنجیره فولاد و سرمایهگذاران این حوزه است.