تب ارزی زودرس در بازار آهن؛ تحلیل رکود قیمتی و پیشبینی ادامه روند
در سالهای گذشته، روال بازار ارز و آهنآلات به گونهای بود که فعالان اقتصادی عموماً از اوایل شهریورماه، یعنی همزمان با پایان تعطیلات تابستان و شروع فصل جدید فعالیتهای تجاری، برای تسویهحسابهای بینالمللی و خرید ارز وارد عمل میشدند. اما تابستان ۱۴۰۴ یک استثنا محسوب میشود. امسال به دلایل مختلفی همچون نگرانیهای ناشی از تغییر سیاستهای پولی، احتمال افزایش نرخ رسمی ارز، و نیز تجربه نوسانات شدید در سالهای گذشته، بسیاری از تجار و شرکتها تصمیم گرفتند زودتر از موعد همیشگی به بازار ارز وارد شوند. این ورود زودهنگام باعث شد که بازار ارز به شکلی غیرمنتظره در نیمه مرداد ماه با فشار تقاضا مواجه گردد و نرخ دلار آزاد، برخلاف پیشبینیهای اولیه، مسیر صعودی را در پیش گیرد. به موازات این تغییرات، بازار توافقی ارز نیز تحتتأثیر قرار گرفت و همین موضوع به شکل مستقیم و غیرمستقیم بر قیمت کالاهای پایه مانند آهن و فولاد اثر گذاشت. به گفته کارشناسان سایت آهن۶۶۶، چنین اتفاقی میتواند زنجیرهای از اثرات را در اقتصاد به وجود آورد که آغاز آن در بازار ارز است، اما نتیجه آن در قیمت تمامشده کالاها و میزان سود یا زیان فعالان صنعتی نمایان میشود.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!چرایی ایجاد تب ارزی زودرس
تغییر در الگوی تقاضای سنتی
الگوی سنتی تقاضای ارز در اقتصاد ایران معمولاً پایدار بوده و تغییرات چشمگیری نداشته است. با این حال، امسال تغییرات محیط اقتصادی و شرایط بینالمللی باعث شد این روال دچار اختلال شود. بسیاری از فعالان اقتصادی که در گذشته منتظر شهریورماه برای خرید ارز میماندند، با مشاهده نشانههای افزایش قیمت، ترجیح دادند زودتر اقدام کنند. این پیشدستی باعث شد حجم معاملات در بازار ارز در زمانی که معمولاً آرام است، به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند. در نتیجه، عرضهکنندگان ارز نیز با آگاهی از شرایط بازار، سیاستهای فروش خود را تغییر داده و عرضه را محدود کردند تا در آینده بتوانند ارز خود را با نرخ بالاتری بفروشند. این رفتار، آغازگر یک چرخه معیوب شد که پیامد آن تنها محدود به بازار ارز باقی نمیماند، بلکه در کوتاهمدت اثر خود را بر قیمت محصولات صنعتی و ساختمانی از جمله میلگرد، تیرآهن و ورقهای فولادی نشان میدهد.
اثر روانی بر عرضهکنندگان ارز
بازار ارز در ایران به شدت تحت تأثیر عوامل روانی و انتظارات فعالان قرار دارد. زمانی که خریداران پیشبینی میکنند نرخ دلار در آینده نزدیک افزایش پیدا خواهد کرد، تمایل بیشتری برای خرید و ذخیره ارز پیدا میکنند. همین انتظارات باعث میشود فروشندگان ارز نیز در مقابل، عرضه خود را کاهش داده و منتظر نرخهای بالاتر بمانند. در واقع، این یک بازی روانی دوطرفه است که نتیجه آن، فشار مضاعف بر قیمت ارز و سپس انتقال این فشار به بازارهای وابسته مانند بازار فولاد و آهنآلات است. در گزارشهای تحلیلی آهن۶۶۶ به کرات اشاره شده که چنین شرایطی میتواند به سرعت تعادل بازار را برهم زده و حتی رکود موجود را پیچیدهتر کند.
تأثیر نرخ ارز بر صنایع فولادی و بازار آهنآلات
فشار هزینهای بر تولیدکنندگان
صنایع فولاد و فلزات اساسی در ایران به شدت وابسته به واردات تجهیزات، قطعات یدکی، مواد اولیه خاص و حتی برخی آلیاژها هستند. بنابراین، هر گونه تغییر در نرخ ارز، حتی در بازهای کوتاه، میتواند هزینه تولید را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. به عنوان نمونه، افزایش نرخ دلار وارداتی باعث میشود قیمت خرید مواد اولیه خارجی مانند فروآلیاژها یا تجهیزات خطوط تولید بالاتر رود. این مسئله بلافاصله در بهای تمامشده میلگرد، تیرآهن، ورق سیاه ST37 و ST52 و سایر محصولات فولادی انعکاس پیدا میکند. با وجود این فشار هزینهای، تولیدکنندگان نمیتوانند به راحتی قیمت فروش خود را افزایش دهند، زیرا بازار داخلی در وضعیت رکود تقاضا قرار دارد و هرگونه افزایش قیمت میتواند منجر به کاهش بیشتر فروش شود. گزارش امروز بازار آهنآلات در سایت آهن۶۶۶ نشان میدهد که قیمت میلگرد در برخی کارخانهها بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ تومان کاهش یافته، تیرآهن در بیشتر واحدها ثابت مانده و فقط در ذوبآهن اصفهان افزایش ۳۰ تا ۲۰۰ هزار تومانی در برخی سایزها مشاهده شده است. همچنین ورق سیاه در هر دو گرید ST37 و ST52 با افت ۲۰۰ تا ۴۰۰ تومانی در بسیاری از کارخانهها همراه بوده است. این ارقام در ظاهر برای خریدار خبر خوشایندی است، اما پشت این کاهش قیمتها، سایه سنگین فشار ارزی و افزایش هزینههای تولید در آینده نزدیک دیده میشود.
چرا کاهش قیمتها موقتی است؟
افت فعلی قیمتها بیشتر ناشی از رکود تقاضای داخلی و کاهش فعالیت پروژههای عمرانی است تا کاهش واقعی هزینهها. کارشناسان آهن۶۶۶ هشدار میدهند که در صورت تداوم روند افزایشی نرخ ارز، تولیدکنندگان ناچار خواهند شد هزینههای اضافی ناشی از واردات را به قیمت نهایی محصولات اضافه کنند، حتی اگر بازار همچنان در رکود باشد. این به معنای آن است که کاهش فعلی قیمتها یک فرصت کوتاهمدت برای خریداران محسوب میشود و ممکن است در هفتهها یا ماههای آینده، جای خود را به روند صعودی بدهد.
نقش بورس کالا در انعکاس نوسانات ارزی
حجم معاملات و اثرپذیری از دلار
بورس کالا، به عنوان بازاری شفاف برای مبادله محصولات صنعتی و معدنی، همواره اولین جایی است که نوسانات نرخ ارز را منعکس میکند. در معاملات اخیر این بازار، ۱۳۵ هزار و ۴۷۵ تن شمش فولادی عرضه شد که با تقاضای ۱۸۴ هزار و ۱۸۰ تن مواجه گردید. با وجود این حجم تقاضا، تنها ۹۵ هزار و ۹۰۰ تن از این محصول معامله شد، که این اختلاف نشاندهنده احتیاط جدی عرضهکنندگان در شرایط فعلی است. فعالان بازار معتقدند این احتیاط ناشی از انتظار برای افزایش بیشتر نرخ ارز و در نتیجه رشد قیمت محصولات فولادی است.
تغییرات قیمت شمش و پیامد آن
در همین معاملات، قیمت پایانی شمش فولادی با رشد ۲.۲۵ درصدی به میانگین موزون ۲۹۹ هزار و ۸۱۳ ریال رسید. این افزایش، در شرایطی اتفاق افتاد که بازار مصرف نهایی در رکود کامل به سر میبرد. چنین رفتاری نشان میدهد که حتی در غیاب تقاضای قوی، صرفاً نوسانات ارزی میتواند بهانهای برای رشد قیمتها در بورس کالا فراهم کند. تجربههای گذشته نیز ثابت کرده که بازار بورس کالا نسبت به تغییرات نرخ ارز، چه در سمت عرضه و چه در سمت تقاضا، واکنشی سریع و هماهنگ دارد.
سناریوهای پیشروی بازار آهنآلات
سناریوی اول – بازگشت به ثبات نسبی
اگر فشار تقاضای زودهنگام فروکش کند و واردات دوباره به روال عادی بازگردد، میتوان انتظار داشت که نرخ ارز در مسیر تثبیت قرار گیرد. در این صورت، اثرات آن بر بازار فولاد و آهنآلات کاهش خواهد یافت و حتی ممکن است قیمتها در کوتاهمدت بدون تغییر بمانند یا اندکی کاهش یابند.
سناریوی دوم – ادامه تلاطم ارزی
اما اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و بانک مرکزی ناچار به پذیرش نرخهای بالاتر شود، تولیدکنندگان آهنآلات با افزایش جدی هزینهها، کاهش حاشیه سود و حتی محدودیت نقدینگی مواجه خواهند شد. در این شرایط، تنها صادرکنندگان میتوانند از نرخهای بالاتر بهره ببرند و درآمد ارزی خود را با ارزش بیشتری به ریال تبدیل کنند. در این سناریو، مصرفکنندگان داخلی بیشترین فشار را متحمل خواهند شد.
تصمیمگیری در فضای پرابهام
بازار آهن و فولاد ایران در حال حاضر در نقطه حساسی قرار دارد. از یک سو، رکود تقاضا فعلاً مانع جهش قیمتی شده و از سوی دیگر، فشار ارزی بهتدریج در حال افزایش است. فعالان بازار باید با دقت بیشتری تحولات نرخ ارز و سیاستهای بانک مرکزی را رصد کنند. توصیه کارشناسان آهن۶۶۶ این است که خریداران و سرمایهگذاران، در شرایط فعلی با رویکردی محتاطانه و بر اساس اطلاعات بهروز تصمیمگیری کنند، چرا که هرگونه تغییر ناگهانی در بازار ارز میتواند روند قیمتها در بخش آهنآلات را دگرگون سازد.