به گزارش آهن 666 زنجیره فولاد کشور در هفت‌ماهه ۱۴۰۴، برخلاف تصور عمومی، با یک الگوی ساده یا یکنواخت مواجه نبوده است؛ بلکه شرایط تولید در بخش‌های مختلف این صنعت، کاملاً متفاوت و حتی در برخی موارد متضاد بوده است. در شرایطی که ایران با شدیدترین ناترازی انرژی در یک دهه اخیر روبه‌رو بوده و محدودیت‌های گسترده در تأمین گاز و برق باعث کاهش ظرفیت تولید بسیاری از واحدهای نورد و صنایع پایین‌دست شده، برخی حلقه‌های کلیدی زنجیره، به‌ویژه در بخش میانی و مواد اولیه، توانسته‌اند نه‌تنها تولید خود را حفظ کنند، بلکه آن را افزایش دهند.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

این تفاوت عملکرد، یک پیام مهم برای بازار آهن‌آلات دارد: ساختار عرضه در حال تغییر است. یعنی ممکن است در ماه‌های آینده محصولاتی که به طور سنتی همیشه در بازار فراوان بوده‌اند، کمیاب شوند و در مقابل، برخی کالاها با مازاد عرضه مواجه شوند. همین تغییرات، اهمیت بررسی دقیق هر بخش از زنجیره را دوچندان می‌کند؛ زیرا هر محصول رفتار مختص به خود را نشان داده است.

افت بی‌سابقه تولید تیرآهن در مقابل رشد میلگرد

سقوط تاریخی تولید تیرآهن؛ کاهش ۳۲.۴ درصدی در هفت‌ماهه ۱۴۰۴

چرا تولید تیرآهن دچار چنین افت شدیدی شد؟

تولید تیرآهن در این دوره از ۸۷۷ هزار تن به ۵۹۳ هزار تن رسیده است؛ یعنی یکی از بزرگ‌ترین افت‌های تولید در کل زنجیره فولاد. این کاهش بیش از ۳۲ درصدی به‌نوعی هشدار جدی برای بازار به شمار می‌رود؛ زیرا تیرآهن یکی از کالاهای استراتژیک در بخش ساخت‌وساز، پروژه‌های صنعتی و زیرساختی است.

اما چه عواملی موجب این افت سنگین شده است؟

1. افزایش بی‌سابقه محدودیت انرژی در تابستان ۱۴۰۴
   واحدهای نوردی به‌طور مستقیم به برق و گاز وابسته‌اند؛ حتی یک وقفه کوتاه می‌تواند کوره‌ها را از مدار خارج کند. ناترازی انرژی عملاً بسیاری از خطوط تولید را با توقف‌های طولانی مواجه کرد.
2. کاهش جذابیت اقتصادی تولید تیرآهن
   در شرایط نوسان هزینه‌های تولید، بسیاری از کارخانه‌ها ترجیح دادند تمرکز خود را روی میلگرد و سایر محصولات سودآورتر بگذارند.
3. رکود شدید ساختمان‌سازی در کشور
   افت صدور پروانه‌های ساختمانی، کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و توقف پروژه‌های عمرانی باعث کاهش مصرف واقعی تیرآهن شد.
4. رقابت سنگین محصولات وارداتی در برخی مناطق کشور
   هرچند گسترده نیست، اما در برخی بازارهای مرزی، واردات محدود تیرآهن توانست بخشی از بازار داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.

این مجموعه عوامل باعث شده تیرآهن بیشترین افت تولید را در میان محصولات طویل فولادی تجربه کند؛ موضوعی که می‌تواند در نیمه دوم سال اثرات قیمتی مهمی ایجاد کند.

رشد ۷.۹ درصدی تولید میلگرد؛ محصولی که از بحران انرژی عبور کرد

چرا میلگرد برخلاف تیرآهن رشد کرد؟

درحالی‌که تیرآهن سقوطی کم‌سابقه داشت، میلگرد مسیر کاملاً متفاوتی طی کرد. تولید این محصول از ۵۵۷۸ هزار تن به ۶۰۱۷ هزار تن رسیده که رشد ۷.۹ درصدی را نشان می‌دهد؛ آن هم در سالی که تقریباً تمامی صنایع پایین‌دست تحت فشار انرژی هستند.

علت این رشد در چند نکته خلاصه می‌شود:

• نقش پررنگ میلگرد در صادرات
  بخش عمده صادرات مقاطع طویل ایران مربوط به میلگرد است و بسیاری از کارخانه‌ها خطوط خود را به‌طور کامل روی تولید این محصول متمرکز کرده‌اند.
• تقاضای مستمر صنایع پایین‌دست
  حتی در دوران رکود ساخت‌وساز، پروژه‌های عمرانی ضروری و مصرف صنعتی باعث حفظ سطح تقاضا برای میلگرد شده‌اند.
• انعطاف‌پذیری بیشتر خطوط نورد در تولید میلگرد نسبت به تیرآهن
  تولید میلگرد ساده‌تر، کم‌هزینه‌تر و کم‌ریسک‌تر است؛ بنابراین بسیاری از واحدها در دوره کمبود انرژی، تولید میلگرد را در اولویت قرار می‌دهند.

به‌همین‌دلیل رشد تولید میلگرد یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه نتیجه تصمیمات هدفمند تولیدکنندگان است.

تحلیل کامل وضعیت تولید سایر محصولات طویل و تخت فولادی

افزایش محدود تولید نبشی و ناودانی؛ ثبات نسبی در بازار

تولید نبشی، ناودانی و سایر مقاطع در این دوره با رشد ۲ درصدی همراه بوده و از ۴۹۱ هزار تن به ۵۰۱ هزار تن رسیده است. اگرچه میزان رشد زیاد نیست، اما نشان‌دهنده ثبات تولید در شرایطی است که بسیاری از واحدها با مشکلات انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

کاهش تولید ورق گرم، سرد و پوشش‌دار؛ تأثیر مستقیم بر صنایع پایین‌دست

ورق گرم؛ افت ۳.۷ درصدی در قلب بازار فولاد

تولید ورق گرم از ۵۶۴۵ هزار تن به ۵۴۳۸ هزار تن رسیده است. این محصول یکی از پایه‌ای‌ترین کالاهای صنعتی است و کاهش تولید آن مستقیماً بر بازار لوله‌سازی، خودرو، لوازم خانگی و پروژه‌های عمرانی اثر می‌گذارد.

ورق سرد؛ کاهش ۳.۲ درصدی و افزایش حساسیت قیمت‌ها

ورق سرد یکی از مهم‌ترین ورق‌های صنعتی کشور است. کاهش تولید از ۱۵۲۲ هزار تن به ۱۴۷۴ هزار تن، نشان می‌دهد که حتی کارخانه‌های بزرگ نیز تحت تأثیر محدودیت انرژی قرار گرفته‌اند.

ورق پوشش‌دار؛ نزدیک به ثبات اما با افت ۱ درصدی

ورق پوشش‌دار تقریباً ثابت مانده و از ۱۰۱۰ هزار تن به ۱۰۰۰ هزار تن رسیده است. این محصول به دلیل مصرف گسترده در صنعت، معمولاً نوسان کمی دارد، اما همین کاهش کوچک نیز در بازار اثرگذار است.

کاهش ۶.۲ درصدی در کل مقاطع تخت فولادی؛ چراغ هشدار برای بازار داخلی

ترکیب ورق گرم، سرد و پوشش‌دار نشان می‌دهد که کل تولید مقاطع تخت فولادی از ۵۹۶۶ هزار تن به ۵۵۹۷ هزار تن رسیده است. این کاهش عمیق است و برای بسیاری از صنایع پایین‌دست، پیام روشنی دارد:
در ادامه سال احتمال کمبود برخی ورق‌ها و افزایش قیمت وجود دارد.

رشد چشمگیر بخش میانی زنجیره فولاد؛ حرکت بازار به سمت صادرات

افزایش تولید بیلت و بلوم؛ ستون فقرات صادرات فولاد

بیلت و بلوم از ۱۰۵۸۲ هزار تن به ۱۱۰۴۵ هزار تن رسیده‌اند. این افزایش به‌خوبی نشان می‌دهد که فولادسازان تمرکز خود را روی محصولاتی گذاشته‌اند که سریع‌تر و آسان‌تر قابلیت صادرات دارند.

رشد ۵.۲ درصدی تولید اسلب؛ افزایش ظرفیت تولید در صنعت فولاد

تولید اسلب از ۶۷۵۸ هزار تن به ۷۱۰۷ هزار تن افزایش یافته است؛ محصولی که بخش عمده آن یا صادر می‌شود یا صرف تولید ورق‌های فولادی می‌گردد.

رشد ۴.۷ درصدی فولاد میانی؛ نشانه مقاومت در برابر بحران انرژی

مجموع تولید فولاد میانی از ۱۷۳۴۰ هزار تن به ۱۸۱۵۲ هزار تن رسیده که نشان‌دهنده پایداری عملکرد فولادسازان در بخش مادر صنعت است.

عملکرد متفاوت آهن اسفنجی، گندله و کنسانتره

آهن اسفنجی؛ رشد ۵ درصدی و تثبیت جایگاه حیاتی در زنجیره

آهن اسفنجی از ۲۴۴۱۸ هزار تن به ۲۵۶۴۸ هزار تن رسیده است؛ محصولی کلیدی که بدون آن تولید فولاد عملاً متوقف می‌شود.

گندله سنگ آهن؛ افت جزئی اما قابل‌توجه

گندله از ۳۷۷۹۴ هزار تن به ۳۷۵۵۸ هزار تن کاهش یافته است. این افت کوچک نشان می‌دهد معادن با وجود چالش‌ها توانسته‌اند سطح تولید را تقریباً حفظ کنند.

کنسانتره سنگ‌آهن؛ قهرمان رشد در زنجیره با افزایش ۸.۹ درصدی

کنسانتره از ۴۱۷۱۱ هزار تن به ۴۵۴۴۲ هزار تن رسیده است. این افزایش چشمگیر نشان می‌دهد بخش معدن و کنسانتره‌سازی حتی در دوران بحران انرژی عملکرد بسیار مثبتی داشته است.

آینده بازار تحت تأثیر دوگانگی تولید

بازار آهن‌آلات در ماه‌های آینده تحت تأثیر همین تغییرات قرار خواهد گرفت.
به طور خلاصه:

• تیرآهن: کاهش تولید → احتمال افزایش قیمت در صورت افزایش تقاضا
• میلگرد: رشد تولید → عرضه پایدارتر، ثبات بیشتر
• ورق‌ها: کاهش تولید → حساسیت بالای قیمتی
• محصولات میانی: رشد بالا → تقویت صادرات فولاد
• مواد اولیه: رشد مناسب → پایداری تولید کل زنجیره

اگر این روند تا پایان سال ادامه پیدا کند، بازار آهن‌آلات ایران وارد فاز جدیدی از رفتار قیمتی و الگویی عرضه‌وتقاضا خواهد شد.