کاهش ۳۶ درصدی واردات فولاد در چهار ماه نخست ۱۴۰۴
چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴ برای صنعت فولاد ایران همراه با تحولات بزرگی در بخش واردات بود. طبق گزارش انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، حجم کل واردات فولاد کشور در این مدت حدود ۳۶ درصد کاهش یافته است. این افت در نگاه نخست میتواند خبری امیدوارکننده برای تولیدکنندگان داخلی باشد؛ چراکه نشان میدهد بخش قابلتوجهی از نیاز بازار داخلی به آهنآلات و مقاطع فولادی توسط کارخانجات داخلی تأمین شده است. اما بررسی دقیقتر نشان میدهد که این کاهش واردات همهجانبه نبوده و در برخی بخشها بهویژه در حوزه فولاد میانی مانند اسلب و بیلت و بلوم، نه تنها کاهشی رخ نداده بلکه شاهد رشد چشمگیر و حتی نگرانکنندهای بودهایم. این موضوع میتواند زنگ خطری جدی برای آینده صنعت فولاد ایران محسوب شود و در صورت بیتوجهی سیاستگذاران، وابستگی کشور به واردات را در سالهای آتی افزایش دهد.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!کاهش واردات مقاطع طویل فولادی؛ سیگنال مثبت برای بازار داخلی
در چهار ماه نخست امسال، واردات مقاطع طویل فولادی شامل میلگرد، تیرآهن و نبشی کاهش چشمگیری داشته است. به طور مشخص، واردات میلگرد از ۱۲ هزار تن در مدت مشابه سال گذشته به ۶ هزار تن رسید و این یعنی افت ۵۰ درصدی در حجم. همچنین ارزش دلاری این میزان واردات نیز از ۱۵ میلیون دلار به ۱۰ میلیون دلار کاهش یافت که معادل افت ۳۶ درصدی است. این تغییر نشان میدهد که بخش مهمی از نیاز بازار به میلگرد در سال جاری توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین شده و واردات جایگاه کمتری نسبت به گذشته پیدا کرده است. در خصوص تیرآهن نیز کاهش واردات محسوس بوده و ارزش دلاری آن حدود ۱۴ درصد و حجم آن حدود پنج درصد کاهش یافته است. این روند نزولی در واردات مقاطع طویل فولادی را میتوان به نوعی نشانهای از افزایش قدرت تولید داخلی و کاهش وابستگی کشور به منابع خارجی دانست.
از سوی دیگر، کاهش واردات در این بخش میتواند بر بازار داخلی نیز اثرگذار باشد. به این معنا که اگر ظرفیت تولید داخلی به خوبی مدیریت شود، این افت واردات فرصتی است تا تولیدکنندگان داخلی سهم بیشتری از بازار را به دست آورند و سودآوری خود را افزایش دهند. اما اگر محدودیتهای موجود در حوزه انرژی و حملونقل همچنان ادامه پیدا کند، احتمال کمبود عرضه در بازار و افزایش قیمت محصولات فولادی از جمله میلگرد و تیرآهن نیز وجود دارد. بنابراین میتوان گفت کاهش واردات مقاطع طویل در کوتاهمدت به نفع بازار و تولید داخلی است، اما در بلندمدت نیازمند سیاستگذاری دقیق برای تداوم این روند خواهد بود.
افت واردات ورقهای فولادی؛ اما همچنان سهم بالا
در حوزه مقاطع تخت فولادی نیز شاهد کاهش قابلتوجه واردات بودهایم. طبق آمار منتشر شده، واردات ورق گرم نسبت به سال گذشته ۴۳ درصد، ورق سرد حدود ۴۶ درصد و ورق پوششدار حدود هشت درصد کاهش داشته است. در مجموع، واردات مقاطع تخت فولادی از ۴۳۱ هزار تن در سال گذشته به ۲۷۴ هزار تن در سال جاری کاهش پیدا کرده که این موضوع به معنای افت ۳۶ درصدی در حجم و حدود ۳۰ درصدی در ارزش دلاری است. این آمار نشاندهنده آن است که اگرچه میزان واردات کاهش یافته، اما همچنان سهم این گروه از محصولات در واردات فولاد کشور بالا بوده و نمیتوان آن را نادیده گرفت.
بخش بزرگی از صنایع کشور مانند خودروسازی، لوازم خانگی و صنعت ساختمان وابستگی بالایی به ورقهای فولادی دارند و همین امر باعث میشود که حتی با کاهش واردات، همچنان فشار زیادی بر تولیدکنندگان داخلی وارد شود. از سوی دیگر، با توجه به نیاز گسترده این صنایع، هرگونه محدودیت در تولید داخلی یا کاهش میزان عرضه میتواند زمینهساز افزایش قیمت ورق فولادی در بازار شود. بنابراین کاهش واردات ورق فولادی اگرچه به ظاهر خبر خوبی است، اما از منظر سهم بالای مصرف داخلی، هنوز هم چالشی جدی به شمار میآید.
رشد نگرانکننده واردات فولاد میانی؛ بیلت و اسلب در کانون توجه
یکی از مهمترین بخشهای گزارش انجمن فولاد مربوط به واردات فولاد میانی شامل بیلت، بلوم و اسلب است. برخلاف روند کاهشی در مقاطع طویل و تخت، در این بخش شاهد رشد چشمگیر واردات بودهایم.
رشد ۷۳ درصدی واردات بیلت و بلوم
در چهار ماه نخست امسال، واردات بیلت و بلوم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۳ درصد افزایش یافته است. حجم واردات از ۱۲۰۰ تن به ۲۰۰۰ تن رسیده و ارزش دلاری آن نیز با رشد سه درصدی از دو میلیون دلار فراتر رفته است. هرچند ارزش دلاری این میزان واردات در مقایسه با سایر محصولات چندان زیاد به نظر نمیرسد، اما اهمیت آن از آن جهت است که بیلت و بلوم مواد اولیه اصلی بسیاری از واحدهای نوردی کشور محسوب میشوند. افزایش واردات در این بخش میتواند نشاندهنده ضعف تولید داخلی یا مشکلات جدی در تأمین انرژی باشد.
جهش بیسابقه واردات اسلب؛ رشد ۲۵۸ درصدی
اما مهمترین بخش ماجرا مربوط به واردات اسلب است. واردات این محصول که بهعنوان ماده اولیه کلیدی در صنعت فولاد شناخته میشود، در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ رشد بیسابقهای داشته است. میزان واردات اسلب از ۴۰ هزار تن در سال گذشته به ۱۰۰ هزار تن در سال جاری رسید؛ یعنی رشدی معادل ۲۵۸ درصد. ارزش دلاری واردات اسلب نیز از ۳۰ میلیون دلار به ۱۰۰ میلیون دلار افزایش یافت که رشد ۲۱۲ درصدی را نشان میدهد. چنین جهشی به وضوح نشان میدهد که تولید داخلی اسلب با محدودیتهای جدی روبهرو است و بسیاری از واحدهای فولادی کشور برای تأمین نیاز خود ناچار به واردات شدهاند. این موضوع در بلندمدت میتواند رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی را به شدت تضعیف کند و بازار فولاد ایران را بیش از پیش وابسته به منابع خارجی سازد.
تأثیر واردات فولاد بر بازار آهنآلات و تولید داخلی
افزایش واردات فولاد میانی در حالی رخ داده که صنعت فولاد ایران سالهاست با چالشهای ساختاری بزرگی مانند کمبود انرژی (برق و گاز)، مشکلات زیرساختی، محدودیتهای صادراتی و تحریمها دستوپنجه نرم میکند. در چنین شرایطی، واردات برای برخی واحدها به یک الزام تبدیل شده تا بتوانند چرخ تولید خود را بچرخانند. اما اگر این روند ادامه پیدا کند، کشور در معرض وابستگی بیشتر به واردات قرار خواهد گرفت.
از منظر بازار داخلی نیز شرایط دوگانهای شکل گرفته است. کاهش واردات مقاطع طویل و تخت در کوتاهمدت به سود تولید داخلی است، چرا که کارخانجات داخلی میتوانند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند. اما در عین حال، افزایش شدید واردات اسلب و بیلت زنگ خطری جدی برای توازن بازار محسوب میشود. زیرا اگر تولیدکنندگان داخلی توان رقابت خود را از دست بدهند، نه تنها سودآوریشان کاهش پیدا میکند بلکه بازار آهنآلات کشور نیز بیثبات خواهد شد. نتیجه این بیثباتی چیزی جز افزایش قیمتها و فشار بیشتر بر مصرفکنندگان نهایی نخواهد بود.
چشمانداز و راهکارهای سیاستگذاری برای کنترل بازار فولاد
برای آنکه صنعت فولاد ایران بتواند از این وضعیت عبور کند و ثبات بیشتری در بازار ایجاد شود، چند اقدام اساسی باید در دستور کار سیاستگذاران و فعالان زنجیره فولاد قرار گیرد:
- مدیریت واردات فولاد میانی: واردات بیرویه اسلب و بیلت باید کنترل شود تا وابستگی بیش از حد به منابع خارجی شکل نگیرد.
- تقویت زیرساخت انرژی: حل معضل کمبود برق و گاز در واحدهای فولادی یک ضرورت فوری است و باید با سرمایهگذاری در نیروگاهها و بهینهسازی مصرف انرژی پیگیری شود.
- حمایت مالی و صادراتی از تولیدکنندگان داخلی: ارائه تسهیلات مالی، کاهش هزینههای حملونقل و رفع موانع صادراتی میتواند توان رقابتی تولیدکنندگان را افزایش دهد.
- ایجاد توازن بین تولید، واردات و صادرات: سیاستگذاری باید به گونهای باشد که نیاز داخلی تأمین شود و در عین حال امکان ارزآوری از طریق صادرات نیز وجود داشته باشد.
جمعبندی؛ فرصتی برای تقویت تولید یا تهدیدی برای آینده فولاد ایران؟
در مجموع میتوان گفت که آمار واردات فولاد در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ تصویری دوگانه از صنعت فولاد کشور ارائه میدهد. از یک سو کاهش واردات مقاطع طویل و تخت فولادی فرصت ارزشمندی برای تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات ایجاد کرده است. اما از سوی دیگر، جهش شدید واردات اسلب و بیلت تهدیدی جدی برای تعادل بازار فولاد ایران محسوب میشود.
اگر سیاستگذاران و مسئولان صنعت فولاد به سرعت برای مدیریت این روند وارد عمل نشوند، افزایش واردات فولاد میانی میتواند در آینده به یکی از بزرگترین بحرانهای صنعت فولاد ایران تبدیل شود. بنابراین لازم است با مدیریت هوشمندانه واردات، تقویت زیرساختهای انرژی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی شرایطی فراهم شود که نه تنها بازار داخلی به ثبات برسد، بلکه فولاد ایران بتواند در عرصه صادرات نیز جایگاه خود را حفظ کند.
سایت آهن۶۶۶ بهعنوان مرجع تحلیلهای تخصصی بازار آهنآلات، تأکید میکند که آینده فولاد ایران در گرو تصمیمات هوشمندانه امروز است؛ تصمیماتی که میتواند صنعت فولاد را از مسیر بحران به سمت رشد و توسعه پایدار هدایت کند.
