کاهش ۲۸ درصدی سود فولاد؛ تأثیر بحران انرژی و رکود جهانی بر صنعت ایران
به گزارش آهن۶۶۶، صنعت فولاد ایران در تابستان ۱۴۰۴ یکی از چالشبرانگیزترین دورههای مالی خود در سالهای اخیر را پشت سر گذاشت. طبق دادههای رسمی منتشر شده از سوی شرکتهای بورسی فعال در زنجیره فولاد، مجموع سود خالص این شرکتها از ۲۲ هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال در فصل بهار به ۱۶ هزار و ۳۰۰ میلیارد ریال در فصل تابستان کاهش یافت. این یعنی افتی معادل ۲۸ درصد در تنها سه ماه، که نشاندهنده فشارهای چندوجهی بر بخش تولید و فروش محصولات فولادی در کشور است.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!این کاهش سود تنها ناشی از ضعف بازار داخلی نیست، بلکه در بستر شرایط جهانی نیز اتفاق افتاده است. بازار جهانی فولاد طی ماههای اخیر به دلیل رکود در صنعت ساختوساز، کاهش فعالیتهای عمرانی در چین و افت تقاضا در بازارهای آسیایی و اروپایی، با افت قیمتها مواجه بوده است. این وضعیت باعث شده قیمت پایه شمش فولاد، تیرآهن و ورق فولادی در بازارهای بینالمللی کاهش یابد و به تبع آن، صادرات فولاد ایران نیز با فشار جدی مواجه شود. در نتیجه، تولیدکنندگان داخلی که با هزینههای بالای انرژی و مواد اولیه روبهرو هستند، با کاهش چشمگیر حاشیه سود مواجه شدهاند.
زیاندهی گسترده در میان شرکتهای متوسط فولادی
عملکرد منفی شرکتهای میانرده در زنجیره تولید
تحلیل دادههای منتشرشده نشان میدهد که بخش قابل توجهی از شرکتهای فولادی متوسط، تابستان سختی را پشت سر گذاشتهاند. در برخی از این شرکتها، کاهش سود خالص حتی از مرز ۱۰۰ درصد نیز عبور کرده است؛ به این معنا که نهتنها سودآوری از بین رفته، بلکه زیاندهی جای آن را گرفته است. این وضعیت در شرکتهایی که وابستگی بیشتری به برق و گاز دارند و از تجهیزات قدیمیتر استفاده میکنند، شدیدتر بوده است. در چنین شرایطی، بسیاری از مدیران فولادی ناچار شدهاند با کاهش تولید، تعدیل نیرو یا توقف موقت برخی خطوط تولید، از زیانهای بیشتر جلوگیری کنند؛ اما این تصمیمها نیز در نهایت به کاهش ظرفیت کل تولید کشور منجر شده است.
استثنای تابستان؛ فولاد هرمزگان در مسیر صعود
در میان عملکردهای منفی، نام شرکت فولاد هرمزگان جنوب بهعنوان استثنایی مثبت در تابستان ۱۴۰۴ مطرح است. این شرکت توانست برخلاف جریان نزولی بازار، رشد سود خالص خود را ثبت کند. کارشناسان آهن۶۶۶ معتقدند دلیل اصلی موفقیت فولاد هرمزگان، کنترل دقیق هزینههای انرژی، بهبود بهرهوری خطوط احیای مستقیم و تمرکز بر صادرات پایدار در ماههای خرداد تا شهریور بوده است. این شرکت توانست با انعقاد قراردادهای صادراتی منظم و افزایش سهم فروش خارجی، بخشی از کاهش تقاضای داخلی را جبران کند و از فشار ناشی از نوسانات بازار داخل فاصله بگیرد. تجربه فولاد هرمزگان نشان میدهد که در شرایط بحرانی نیز میتوان با مدیریت صحیح و استراتژی صادراتی هوشمند، تا حدی در برابر نوسانات ایستادگی کرد.
مقایسه عملکرد سودآوری با سال گذشته
افت ۴۰ درصدی سود صنعت فولاد نسبت به تابستان ۱۴۰۳
بررسی تطبیقی گزارشهای مالی شرکتهای فولادی کشور نشان میدهد که در تابستان ۱۴۰۴، مجموع سود صنعت فولاد ایران در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته، حدود ۴۰ درصد کاهش داشته است. این رقم بهروشنی بیانگر تضعیف ساختار درآمدی فولادسازان در یک بازه زمانی کوتاه است.
در رأس این صنعت، شرکت فولاد مبارکه اصفهان که همواره نقش لیدر بازار فولاد کشور را بر عهده دارد، در گزارش سهماهه خود از کاهش ۳۲ درصدی سود خالص تابستانی خبر داده است. این کاهش برای شرکتی با آن حجم تولید و فروش، پیام روشنی از شرایط کلی صنعت دارد: حتی بزرگترین و کارآمدترین واحدهای فولادی ایران نیز از تأثیر منفی شرایط اقتصادی، محدودیت انرژی و رکود بازار جهانی در امان نماندهاند.
دلایل اصلی افت سودآوری فولادسازان ایرانی
افت سودآوری صنعت فولاد در تابستان امسال، حاصل همزمان چند عامل ساختاری و اقتصادی است. در ادامه، چهار عامل کلیدی مؤثر بر این روند را بررسی میکنیم:
۱. محدودیتهای شدید برق در تابستان
با آغاز فصل گرما، افزایش مصرف برق خانگی موجب اعمال محدودیتهای شدید برای واحدهای صنعتی بهویژه فولادسازان شد. این محدودیتها نهتنها باعث کاهش ظرفیت تولید در بسیاری از کارخانهها گردید، بلکه هزینه تولید هر تن فولاد را بهطور میانگین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داد. برخی کارخانهها حتی مجبور شدند تولید خود را به کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت واقعی کاهش دهند. این وضعیت، نظم تولید را برهم زد و موجب شد شرکتها نتوانند به تعهدات فروش داخلی و خارجی خود عمل کنند؛ مسئلهای که در نهایت منجر به کاهش درآمد و سود شد.
۲. افزایش هزینههای انرژی
در کنار محدودیتهای تأمین انرژی، افزایش تعرفههای گاز و برق صنعتی نیز فشار مضاعفی بر فولادسازان وارد کرد. بسیاری از واحدهای فولادی کشور از فناوریهای قدیمیتر استفاده میکنند که بازدهی انرژی پایینی دارند و به همین دلیل، هزینه مصرف انرژی در آنها چند برابر بیشتر از استاندارد جهانی است. افزایش بهای انرژی در چنین شرایطی، موجب شد هزینه تولید هر تن فولاد در ایران از رقبای منطقهای نظیر ترکیه و عمان بیشتر شود؛ عاملی که به کاهش رقابتپذیری و افت صادرات منجر شده است.
۳. رشد قیمت مواد اولیه (سنگآهن، کنسانتره و گندله)
افزایش قیمت مواد اولیه در داخل کشور نیز ضربه سنگینی بر پیکره صنعت فولاد وارد کرد. با رشد هزینه استخراج و حملونقل، قیمت سنگآهن و کنسانتره در بازار داخلی افزایش یافت. از سوی دیگر، شرکتهای معدنی بزرگ کشور برای حفظ سود خود نرخهای فروش را بالا بردند، که این امر مستقیماً حاشیه سود فولادسازان را کاهش داد. در حالی که قیمت جهانی فولاد روند نزولی داشت، رشد قیمت مواد اولیه در داخل کشور تعادل سود را بهکلی برهم زد.
۴. افت قیمت جهانی فولاد
بازار جهانی فولاد در تابستان ۱۴۰۴ نیز شرایط مساعدی نداشت. رکود در بخش ساختوساز چین، کاهش تقاضا در اروپا و افت فعالیتهای صنعتی در شرق آسیا، موجب کاهش میانگین قیمت شمش فولاد صادراتی ایران بین ۴۰ تا ۵۰ دلار در هر تن شد. این افت در حالی اتفاق افتاد که هزینههای تولید داخلی صعودی بود؛ به همین دلیل، فولادسازان ایرانی در رقابت با تولیدکنندگان خارجی دچار ضعف شدند.
بحران انرژی؛ مانع جدی رقابتپذیری صنعت فولاد
تحلیلگران آهن۶۶۶ معتقدند بحران انرژی در ایران از حالت مقطعی به یک مشکل مزمن و ساختاری تبدیل شده است. در زمستان، قطعی گاز و در تابستان، محدودیت برق، موجب شده بسیاری از شرکتها نتوانند برنامهریزی دقیق برای تولید داشته باشند. آمارها نشان میدهد که طی ۱۲ ماه گذشته، فولادسازان تنها در یک ماه بدون اختلال در تأمین انرژی فعالیت کردهاند.
این مسئله نهتنها به کاهش تولید و افزایش بهای تمامشده منجر شده، بلکه اعتبار ایران در بازارهای صادراتی را نیز تضعیف کرده است. خریداران خارجی بهدلیل بیثباتی در عرضه، تمایل کمتری به بستن قراردادهای بلندمدت با صادرکنندگان ایرانی دارند. اگر این روند ادامه یابد، صنعت فولاد کشور بهتدریج بخشی از بازارهای منطقهای خود را از دست خواهد داد.
وابستگی خطرناک صادرات فولاد ایران به بازارهای محدود
یکی دیگر از چالشهای بزرگ صنعت فولاد، وابستگی شدید به چند بازار محدود صادراتی است. در حال حاضر، بخش قابلتوجهی از صادرات فولاد ایران به کشورهایی نظیر چین، عمان، امارات و هند انجام میشود. هرگونه تغییر در سیاستهای تجاری یا کاهش تقاضا در این کشورها، بهسرعت بر حجم صادرات ایران اثر میگذارد.
به گزارش کارشناسان بازار، اخیراً در هند مخالفتهایی از سوی تولیدکنندگان داخلی نسبت به رشد واردات فولاد ایرانی شکل گرفته است. این موضوع میتواند زمینهساز اعمال تعرفههای ضد دامپینگ یا محدودیتهای وارداتی شود. با توجه به سهم بالای صادرات فولاد ایران به هند، چنین تصمیمی تأثیر قابلتوجهی بر درآمد شرکتهای فولادی خواهد داشت.
تابستانی داغ با سرمای سود برای فولاد ایران
تابستان ۱۴۰۴ را باید یکی از سختترین دورههای مالی صنعت فولاد کشور دانست؛ فصلی که در آن رکود جهانی، افزایش هزینههای داخلی، محدودیت انرژی و وابستگی صادراتی دست به دست هم دادند تا حاشیه سود فولادسازان به پایینترین سطح چند سال اخیر برسد. این افت ۲۸ درصدی تنها یک هشدار نیست، بلکه نشانهای از نیاز فوری به اصلاحات ساختاری در صنعت فولاد ایران است.
برای بازگشت ثبات به این صنعت، ضروری است که دولت و بخش خصوصی بهصورت هماهنگ بر سه محور تمرکز کنند:
۱. سرمایهگذاری در زیرساخت انرژی و بهبود بهرهوری تولید،
۲. ایجاد ثبات در سیاستهای صادراتی و گسترش بازارهای هدف،
۳. یکپارچهسازی زنجیره ارزش فولاد از معدن تا محصول نهایی.
در غیر این صورت، احتمال دارد روند نزولی سودآوری به یک بحران پایدار در اقتصاد فولاد ایران تبدیل شود و تأثیرات آن بر اشتغال، تولید ناخالص داخلی و بازار سرمایه کشور نیز گسترش یابد.
