رکورد تاریخی تقاضا در بورس کالا؛ جهش معاملات آهن اسفنجی و شمش
بازار فولاد ایران همواره بهعنوان یکی از مهمترین ارکان اقتصاد صنعتی کشور شناخته میشود. بسیاری از صنایع پاییندستی مانند ساختمانسازی، خودروسازی، نفت و گاز و حتی پروژههای زیرساختی، وابسته به وضعیت عرضه و تقاضای فولاد هستند. در این میان، بورس کالای ایران نقش محوری در تعیین روند قیمتها و ایجاد شفافیت در معاملات ایفا میکند. هرگونه تغییر در سازوکار عرضه و تقاضا یا فرمولهای قیمتگذاری این بازار، نهتنها بر فعالان صنعت فولاد بلکه بر کل فضای اقتصادی کشور اثرگذار است. مردادماه ۱۴۰۴ یکی از مقاطع مهم در این مسیر بود؛ جایی که بورس کالا شاهد رکوردشکنی تقاضا در معاملات آهن اسفنجی و رشد حجم معاملات شمش فولادی شد. سایت آهن۶۶۶ در این گزارش به بررسی دقیق این تحولات میپردازد.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!سایه سیاست بر اقتصاد و فولاد ایران
تأثیر سیاست بر برنامهریزی اقتصادی
اقتصاد ایران سالهاست که تحتتأثیر تصمیمات سیاسی و تغییرات کلان در روابط بینالمللی قرار دارد. سند چشمانداز ۱۴۰۴ که زمانی بهعنوان نقشه راه توسعه کشور مطرح میشد، اکنون عملاً از کارایی افتاده و بسیاری از اهداف آن محقق نشده است. دلیل اصلی این امر، چیرگی سیاست بر اقتصاد است؛ جایی که تصمیمات مقطعی و واکنشی جایگزین برنامهریزی بلندمدت شده است. به همین دلیل فعالان اقتصادی، بهویژه در حوزه فولاد، با ابهامات متعددی مواجه هستند و استراتژی «صبر و انتظار» را بهعنوان رویکرد غالب خود انتخاب کردهاند.
مشکلات ساختاری صنعت فولاد
از سوی دیگر، مشکلات زیرساختی همچون قطع مکرر برق، محدودیتهای گاز در زمستان، کمبود آب برای واحدهای احیای مستقیم و نوسانات نرخ ارز فشار زیادی بر تولیدکنندگان فولاد وارد کرده است. این وضعیت نهتنها ظرفیت تولیدی کشور را کاهش داده، بلکه هزینههای تولید را افزایش داده و برنامهریزی بلندمدت شرکتها را غیرممکن کرده است. نتیجه این شرایط، کاهش عرضه در بازار و افزایش فشار تقاضا در بورس کالا بوده که زمینهساز رشد قیمتها و ایجاد فضای پرریسک در بازار شده است.
آمار معاملات فولاد در بورس کالا
رکوردشکنی شمش فولادی
بورس کالا در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ شاهد جهش چشمگیری در معاملات شمش فولادی بود. در این روز، ۱۷۹ هزار و ۳۲۵ تن شمش عرضه شد و تقاضایی معادل ۱.۲ برابر حجم عرضه به ثبت رسید. این بدان معناست که بازار، فراتر از ظرفیت موجود، نیاز به خرید داشت و همین امر نشاندهنده افزایش جذابیت شمش در معاملات بود. نسبت معامله به عرضه نیز از ۵۶ درصد در هفته قبل به ۷۴ درصد افزایش یافت که رشد ۱۸ درصدی را نشان میدهد. هرچند میانگین قیمت شمش با رقم ۲۹,۹۱۷ تومان برای هر کیلوگرم اندکی کاهش ۰.۵ درصدی داشت، اما افزایش حجم معاملات بهوضوح نشاندهنده پویایی بازار در این مقطع بود. چنین تغییراتی معمولاً بهدلیل انتظار خریداران از رشد نرخ ارز و افزایش صادرات رخ میدهد.
صعود تقاضای آهن اسفنجی
در روز ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، معاملات آهن اسفنجی به رکورد تازهای دست یافت. عرضه این محصول به ۲۴۱ هزار و ۷۰۰ تن رسید و تقاضا کمی بیش از ۱.۱ برابر عرضه بود. در نهایت، ۶۳ درصد از عرضهها معامله شد و میانگین قیمت آهن اسفنجی به ۱۶,۶۱۵ تومان برای هر کیلوگرم افزایش یافت که رشد ۱.۳ درصدی نسبت به هفته قبل داشت. این رشد تقاضا، آن هم در شرایطی که بسیاری از صنایع درگیر مشکلات انرژی هستند، نشان میدهد که آهن اسفنجی همچنان جایگاه مهمی در زنجیره فولاد دارد و خریداران به دلیل نیاز به مواد اولیه تولید، خرید خود را به تعویق نمیاندازند.
معاملات میلگرد ساختمانی
میلگرد ساختمانی نیز در معاملات روز ۲۲ مردادماه روی تابلو رفت. اگرچه در ظاهر تنها ۲ هزار تن عرضه مستقیم ثبت شد، اما با احتساب معاملات مچینگ، حجم نهایی فروش به ۳۰ هزار تن رسید. این مقدار معادل ۴۲ درصد از کل عرضهها بود. میانگین قیمت میلگرد در این روز ۳۴,۳۹۴ تومان در هر کیلوگرم بود که نسبت به هفته گذشته افزایش ۱.۵ درصدی داشت. این موضوع نشان میدهد که بازار مصرف میلگرد، بهرغم رکود نسبی در پروژههای عمرانی و ساختوساز، همچنان با تقاضای واقعی مواجه است. تثبیت قیمت میلگرد در کانال ۳۴ هزار تومان میتواند نشاندهنده شروع یک دوره رکود قیمتی نسبی باشد.
تغییر فرمول قیمتگذاری در بورس کالا
جزئیات دستورالعمل جدید
یکی از مهمترین تحولات مردادماه، اجرای فرمول جدید قیمتگذاری در زنجیره فولاد بود. بر اساس این دستورالعمل، قیمت پایه محصولات بالادستی نظیر کنسانتره سنگآهن، گندله و آهن اسفنجی، دیگر صرفاً بر مبنای نرخهای جهانی یا تصمیمات دستوری تعیین نمیشود، بلکه به عملکرد عرضهکننده و نسبت معامله به عرضه بستگی دارد. بهطور مشخص، اگر بیش از ۶۰ درصد از عرضههای یک محصول معامله شود، قیمت پایه آن محصول در هفته بعد تا ۳ درصد افزایش مییابد. در مقابل، عدم عرضه یا عرضه ناکافی میتواند باعث کاهش قیمت پایه تا ۵ درصد شود.
تأثیر بر شفافیت و نظم بازار
این مکانیزم باعث میشود عرضهکنندگان برای حضور منظم در رینگ بورس انگیزه بیشتری داشته باشند، چراکه غیبت در عرضه میتواند منجر به کاهش قیمت پایه محصولاتشان شود. از سوی دیگر، وجود سقف و کف قیمتی (معادل نرخ گمرکی رسمی و ۹۰ درصد آن) از نوسانات شدید جلوگیری میکند. در صورتی که نرخ گمرکی اعلام نشود، کمیته بازار با بررسی دادههای گذشته و نرخهای جهانی، قیمت جایگزین تعیین خواهد کرد. این اقدام در مجموع به افزایش شفافیت معاملات و کاهش فضای رانتخواری کمک میکند و میتواند در بلندمدت نظم بیشتری را به بازار فولاد ایران بازگرداند.
چشمانداز آینده بازار فولاد
تحلیل وضعیت مردادماه نشان میدهد که اجرای فرمول جدید قیمتگذاری توانسته تا حدی بر معاملات بورس کالا اثر مثبت بگذارد و منجر به افزایش تقاضا در بازار آهن اسفنجی و شمش فولادی شود. اما باید توجه داشت که بازار فولاد ایران همچنان بهشدت تحتتأثیر عوامل کلانی همچون سیاستهای بینالمللی، نرخ ارز، محدودیتهای انرژی و تصمیمات بانک مرکزی قرار دارد. اگر سیاستگذاریها بهجای اقدامات مقطعی و دستوری، بر مبنای برنامهریزی پایدار و واقعبینانه انجام شود، میتوان امیدوار بود که رکوردهای کنونی تنها شروعی برای رشد واقعی صنعت فولاد باشد.
