دوگانگی در زنجیره فولاد ایران در ۸ ماهه ۱۴۰۴؛ رشد فولاد میانی در سایه رکود مقاطع نهایی
صنعت فولاد ایران در هشتماهه نخست سال ۱۴۰۴ با شرایطی پیچیده، چندلایه و تا حدی متناقض مواجه بوده است؛ بهگونهای که بررسی آمارهای رسمی تولید، تصویری دوگانه از وضعیت این صنعت راهبردی ارائه میدهد. از یکسو، بخش فولاد میانی و حلقههای بالادستی زنجیره با رشد قابل توجهی همراه بودهاند و از سوی دیگر، تولید محصولات نهایی فولادی، بهویژه در برخی مقاطع مهم و اثرگذار بازار، با کاهش محسوسی مواجه شده است. آهن۶۶۶ با بررسی جزئیات این آمار تلاش میکند ابعاد پنهان این شکاف تولیدی را واکاوی کرده و اثرات آن بر آینده بازار آهنآلات، قیمتها و سیاستگذاریهای صنعتی را تحلیل کند.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!این تضاد آماری را نمیتوان صرفاً به یک عامل محدود کرد؛ بلکه مجموعهای از متغیرها شامل رکود تقاضای داخلی، محدودیتهای صادراتی، سیاستهای کنترلی دولت، نوسانات بازار ارز، چالشهای انرژی و تغییر استراتژی تولید فولادسازان بزرگ در شکلگیری این وضعیت نقش داشتهاند. نتیجه این شرایط، ایجاد فاصلهای نگرانکننده میان ظرفیت تولید فولاد میانی و توان جذب بازار مصرف نهایی است.
افت جزئی تولید فولاد نهایی؛ نشانهای از رکود پنهان بازار
براساس آمار منتشرشده، مجموع تولید محصولات فولادی نهایی در هشتماهه ۱۴۰۴ به حدود ۱۴ میلیون و ۷۴۲ هزار تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش ۱.۱ درصدی را نشان میدهد. اگرچه این افت از نظر عددی چندان بزرگ به نظر نمیرسد، اما بررسی عمیقتر ترکیب محصولات نشان میدهد که کاهش تولید در برخی مقاطع کلیدی، پیامدهای بسیار گستردهتری برای بازار آهن به همراه دارد.
در واقع، این افت محدود عددی، پوششی برای کاهش جدی تقاضای واقعی در بازار مصرف است؛ بازاری که تحت تأثیر رکود ساختوساز، کاهش پروژههای عمرانی، افت سرمایهگذاری و تداوم نااطمینانیهای اقتصادی، توان جذب تولیدات فولادی را از دست داده است. بهگزارش آهن۶۶۶، ادامه این روند میتواند فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و آنها را به سمت کاهش تولید، تغییر سبد محصولات یا تمرکز بر صادرات سوق دهد.
سقوط تولید تیرآهن؛ عمیقترین افت در میان مقاطع طویل
تیرآهن؛ محصولی استراتژیک با تولید رو به کاهش
در میان مقاطع طویل فولادی، تیرآهن بیشترین افت تولید را به خود اختصاص داده است. تولید این محصول در هشتماهه ۱۴۰۴ با کاهش شدید ۲۷.۴ درصدی از ۹۸۳ هزار تن در سال گذشته به حدود ۷۱۴ هزار تن رسیده است؛ رقمی که زنگ خطر جدی برای بازار این محصول محسوب میشود.
این کاهش سنگین، بیش از هر چیز ناشی از تغییرات ساختاری در خطوط تولید ذوبآهن اصفهان است؛ مجموعهای که سهم قابل توجهی از تولید تیرآهن کشور را در اختیار دارد. تغییر اولویتهای تولید، افزایش هزینهها، محدودیتهای فنی و همچنین کاهش جذابیت اقتصادی تولید تیرآهن در مقایسه با سایر محصولات، از جمله عواملی هستند که تولید این مقطع مهم را تحت فشار قرار دادهاند.
به باور کارشناسان آهن۶۶۶، تداوم افت تولید تیرآهن میتواند در ماههای آینده منجر به عدم تعادل عرضه و تقاضا، افزایش نوسانات قیمتی و حتی کمبود مقطعی این محصول در بازار شود؛ موضوعی که برای فعالان حوزه ساختوساز اهمیت ویژهای دارد.
میلگرد؛ رشد تولید در سایه رکود مصرف
در مقابل افت تیرآهن، میلگرد بهعنوان پرمصرفترین محصول فولادی بازار داخلی، مسیر متفاوتی را طی کرده است. تولید میلگرد در این دوره با رشد ۶.۹ درصدی از ۶ میلیون و ۵۵۴ هزار تن به بیش از ۷ میلیون تن افزایش یافته است؛ رشدی که نشاندهنده تمرکز فولادسازان بر محصولی با نقدشوندگی بالاتر است.
با این حال، افزایش تولید میلگرد لزوماً به معنای رونق بازار نیست. بررسی میدانی بازار آهن نشان میدهد که بخش قابل توجهی از این تولید، با رکود در سمت تقاضا مواجه است و انبارها در بسیاری از نقاط کشور با موجودی بالا روبهرو هستند. بهگزارش آهن۶۶۶، در صورت عدم تحریک تقاضای واقعی، این رشد تولید میتواند به رقابت قیمتی شدید و کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان منجر شود.
سایر مقاطع طویل؛ افت آرام اما مستمر
تولید نبشی، ناودانی و سایر مقاطع طویل فولادی نیز در این بازه زمانی با کاهش ۳.۱ درصدی همراه بوده و از ۵۷۶ هزار تن به ۵۵۱ هزار تن رسیده است. این کاهش، اگرچه بهاندازه تیرآهن چشمگیر نیست، اما نشاندهنده ضعف عمومی تقاضا در بازار مقاطع ساختمانی است.
با این وجود، مجموع مقاطع طویل فولادی به دلیل افزایش تولید میلگرد، در نهایت ۲ درصد رشد را ثبت کرده و به حدود ۸ میلیون و ۲۷۸ هزار تن رسیده است؛ رشدی که بیش از آنکه نشانه رونق باشد، حاصل تغییر ترکیب تولید است.
رکود عمیق در بازار ورق؛ چالش جدی مقاطع تخت فولادی
افت تولید ورق در تمامی زیرگروهها
وضعیت مقاطع تخت فولادی در هشتماهه ۱۴۰۴ بهمراتب نگرانکنندهتر از مقاطع طویل است. آمارها نشان میدهد تولید:
- ورق گرم با افت ۲.۴ درصدی
- ورق سرد با کاهش ۴.۴ درصدی
- ورق پوششدار با افت ۱.۲ درصدی
مواجه شده و در مجموع، تولید مقاطع تخت فولادی با کاهش ۴.۸ درصدی به ۶ میلیون و ۴۶۴ هزار تن رسیده است.
چرا تولید ورق کاهش یافت؟
بهتحلیل آهن۶۶۶، افت تولید ورق فولادی ناشی از ترکیبی از عوامل ساختاری و سیاستی است؛ از جمله رکود صنایع مصرفکننده مانند خودرو و لوازم خانگی، محدودیتهای صادراتی، واردات ورق با ارز ترجیحی یا نیمایی، کاهش رقابتپذیری تولید داخل و افت حاشیه سود فولادسازان. این شرایط باعث شده تولیدکنندگان تمایل کمتری به افزایش تولید داشته باشند و حتی برخی خطوط با ظرفیت پایینتر فعالیت کنند.
جهش فولاد میانی؛ نتیجه مستقیم کاهش محدودیتهای انرژی
در نقطه مقابل افت محصولات نهایی، فولاد میانی عملکردی کاملاً مثبت و قابل توجه داشته است. تولید بیلت و بلوم با رشد ۵.۴ درصدی و اسلب با افزایش ۵.۳ درصدی همراه بوده و در مجموع، تولید فولاد میانی به ۲۱ میلیون و ۵۰۸ هزار تن رسیده است.
یکی از مهمترین عوامل این رشد، کاهش محدودیتهای گازی در ماههای مهر و آبان ۱۴۰۴ بوده است. شرایط آبوهوایی مساعدتر نسبت به سال گذشته باعث شد فولادسازان بزرگ کشور بتوانند با ظرفیت بالاتری فعالیت کنند؛ موضوعی که بهطور مستقیم در افزایش تولید فولاد میانی اثرگذار بوده است.
رشد بالادست زنجیره فولاد؛ کنسانتره در صدر
در بخش بالادستی زنجیره فولاد نیز روندی عمدتاً صعودی مشاهده میشود. تولید کنسانتره سنگآهن با رشد قابل توجه ۸.۲ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرده و تولید آهن اسفنجی نیز رشد ۵.۴ درصدی داشته است. تنها گندله سنگآهن رشد محدودی را تجربه کرده که نشاندهنده نزدیک شدن این بخش به سقف ظرفیت تولید است.
شکاف تولید، چالش بزرگ فولاد ایران
بررسی عملکرد زنجیره فولاد در هشتماهه ۱۴۰۴ نشان میدهد که صنعت فولاد ایران از نظر ظرفیت تولید در بالادست و فولاد میانی در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما در بخش محصولات نهایی، بهویژه ورق و تیرآهن، با چالشهای جدی ساختاری و رکودی مواجه است. در صورت عدم اصلاح سیاستهای صادراتی، تحریک تقاضای داخلی و ایجاد تعادل در زنجیره، این شکاف میتواند به یکی از بزرگترین تهدیدهای بازار فولاد کشور تبدیل شود.
