تحولات فولاد جهان: چین کنار میرود، هند و ترکیه بازیگران اصلی میشوند
به گزارش آهن 666 بازار جهانی فولاد در آستانه سال ۲۰۲۶ در نقطهای حساس قرار گرفته است؛ جایی که همزمان بوی ثبات نسبی و تحولات بنیادین به مشام میرسد. پس از سالها نوسان شدید، تقاضای جهانی وارد مرحلهای از آرامش نسبی شده است، اما این آرامش ظاهری تنها بخشی از تصویر بزرگ است. فشارهای ژئوپلیتیکی، تغییرات قیمت انرژی، قوانین سختگیرانه زیستمحیطی و تغییرات الگوی مصرف جهانی، ساختار بازار را به کلی دگرگون کردهاند. چین، که سالها به عنوان فرمانروای مطلق بازار فولاد جهان شناخته میشد، اکنون با رکود داخلی مواجه است و هند با جهشی چشمگیر در صادرات، جایگاه خود را به عنوان موتور جدید رشد تثبیت کرده است. ترکیه نیز با سیاستهای انرژی جسورانه و انعطافپذیر، مسیر خود را به عنوان یک بازیگر کلیدی در تامین انرژی و فولاد اروپا تثبیت کرده است. همزمان، حرکت جهانی به سوی تولید کمکربن فولاد و کاهش شدت کربن تولید، موازنه سنتی قدرت را بر هم زده و فرصتهای تازهای برای کشورهایی با فناوریهای سبز فراهم کرده است.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!بازار جهانی فولاد؛ میان ثبات ظاهری و شکنندگی واقعی
پس از دو سال پرنوسان، بازار جهانی فولاد در سال ۲۰۲۵ نشانههایی از ثبات نشان داده است. پیشبینیها حاکی از آن است که تقاضای جهانی فولاد تا پایان سال جاری تقریباً در همان سطح باقی خواهد ماند و در سال ۲۰۲۶ با رشد ملایم ۱.۳ درصدی به ۱.۷۷۳ میلیارد تن خواهد رسید. با این حال، این ثبات ظاهری بیش از آنکه ناشی از قدرت ذاتی بازار باشد، محصول حمایتهای دولتی و سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی است.
در چین، بحران مسکن، کاهش رشد اقتصادی و سیاستهای محدودکننده بانک مرکزی باعث کاهش تقاضای داخلی شده است. این کشور که روزی بیش از نیمی از تقاضای فولاد جهان را در اختیار داشت، اکنون با مازاد تولید و افزایش موجودی کارخانهها مواجه است. موجودی فولاد در کارخانههای چین در اکتبر ۲۰۲۵ به ۱۵.۸ میلیون تن رسید که نسبت به ماه قبل ۸ درصد افزایش داشته است؛ این نشانهای از کاهش جدی مصرف داخلی است. کاهش قیمت محصولات اصلی فولادی مانند تیرآهن، میلگرد و زغالسنگ نیز بیانگر فشار شدید بر بازار داخلی چین است و دولت این کشور برای حفظ ثبات باید به فکر سیاستهای حمایتی جدید باشد.
در مقابل، کشورهای هند، اندونزی و ویتنام به عنوان موتورهای جدید تقاضا در حال ایفای نقش هستند و با رشد اقتصادی پایدار و سیاستهای صادراتی منعطف، سهم خود را در بازار جهانی افزایش میدهند. این تحولات نشان میدهند که تمرکز بازار فولاد از شرق آسیا به جنوب و جنوبشرقی آسیا منتقل میشود و این کشورها میتوانند جایگاه استراتژیک جدیدی در زنجیره ارزش جهانی فولاد پیدا کنند.
در کشورهای توسعهیافته، روند بازسازی زیرساختها و سرمایهگذاری در انرژیهای پاک و حمایتهای صنعتی، امید تازهای برای تثبیت بازار ایجاد کرده است. این کشورها در حال توسعه فناوریهای مدرن مانند کورههای قوس الکتریکی و سیستمهای هوشمند تولید هستند که هم بازده تولید را افزایش میدهد و هم انتشار گازهای گلخانهای را کاهش میدهد. در نتیجه، سال ۲۰۲۵ را میتوان سال «نفسگیری» صنعت فولاد دانست و ۲۰۲۶ سال آغاز تدریجی رشد، هرچند با سرعت کمتر از گذشته، ارزیابی کرد.
چین در سایه رکود، هند در مسیر صعود
تحولات اخیر در چین و هند نقطه عطفی در بازار جهانی فولاد رقم زده است.
- چین: چین که تا پیش از این بیش از نیمی از تقاضای فولاد جهان را کنترل میکرد، اکنون با رکود در بازار داخلی و کاهش معاملات آتی مواجه است. تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که کاهش تقاضای داخلی و فشار بر بخش املاک میتواند باعث افزایش مازاد تولید و کاهش سودآوری کارخانهها شود. موجودی بالای فولاد و کاهش قیمتها، تولیدکنندگان را مجبور به کاهش تولید و مدیریت موجودی میکند تا از سقوط بیشتر بازار جلوگیری شود. این شرایط، چین را در موقعیتی حساس قرار داده و به نظر میرسد تنها سیاستهای حمایتی دولت بتواند از رکود طولانی مدت جلوگیری کند.
- هند: در سوی دیگر، هند با شتابی چشمگیر در حال تثبیت جایگاه خود به عنوان بازیگر نوظهور فولاد جهان است. صادرات فولاد این کشور در سپتامبر ۲۰۲۵ به ۱.۰۷ میلیون تن رسید که تقریباً دو برابر سال قبل است. هند با بهرهگیری از سیاستهای تجاری منعطف، افزایش تقاضای جهانی و فرصتهای ناشی از استانداردهای زیستمحیطی اروپا، توانسته خود را به عنوان شریک مطمئن بازارهای غربی معرفی کند. تحلیلها نشان میدهند اگر روند فعلی ادامه یابد، هند تا سال ۲۰۳۰ میتواند سهم قابل توجهی از بازار جهانی فولاد را از چین برباید و خود را به قطب جدید صادرات فولاد تبدیل کند.
انرژی و فولاد؛ رقابت تعیینکننده مسیرها
امروزه بازار فولاد جهانی تنها محدود به تولید و مصرف نیست؛ رقابت انرژی یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده مسیر بازار است.
- ترکیه: این کشور با امضای قراردادهای بلندمدت LNG با آمریکا و استرالیا، مسیر خود را از واردکننده به بازیگر راهبردی انرژی تغییر داده است. ترکیه با توسعه زیرساختهای انتقال و ذخیرهسازی گاز، موقعیت برتری در تأمین سوخت صنایع فولادی و صادرات به اروپا کسب کرده است. این استراتژی به ترکیه امکان داده تا در برابر نوسانات قیمت انرژی انعطاف داشته باشد و در مسیر افزایش صادرات فولاد نیز پیشرو باشد.
- ایران: با وجود داشتن دومین ذخایر گاز جهان، تحریمها و ضعف سرمایهگذاری باعث شده ایران در این رقابت عقب بماند و فرصت حضور در بازار انرژی اروپا و زنجیره ارزش فولاد جهانی را از دست بدهد. این امر اهمیت سرمایهگذاری هوشمندانه در حوزه انرژی را بیش از پیش نشان میدهد. کشورهایی که بتوانند انرژی پایدار و کمهزینه تامین کنند، موقعیت استراتژیک خود را در بازار جهانی فولاد حفظ خواهند کرد.
مسیر سبز فولاد؛ اهمیت تولید کمکربن
روند جهانی کربنزدایی، تولید فولاد را وارد مرحلهای جدید کرده است. کشورهایی مانند چین، هند و روسیه که هنوز متکی به کورههای بلند و زغالسنگ هستند، در هر تن فولاد ۲.۴ تن دیاکسید کربن تولید میکنند. در مقابل، کشورهایی مانند ایران، عربستان و برخی کشورهای شمال آفریقا با استفاده از گاز طبیعی و کورههای قوس الکتریکی، تنها ۰.۵ تن دیاکسید کربن در هر تن فولاد منتشر میکنند.
این تفاوت نه تنها از نظر محیطزیستی، بلکه از منظر اقتصادی نیز اهمیت دارد. با اجرای «سازوکار تنظیم مرزی کربن» در اتحادیه اروپا، تولیدکنندگان پرکربن با مالیات بیشتری مواجه میشوند، در حالی که تولیدکنندگان کمکربن مزیت رقابتی چشمگیری پیدا میکنند. کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا میتوانند با سرمایهگذاری در فناوریهای سبز و هوشمندسازی زنجیره تولید، به قطبهای جدید صادرات فولاد کمکربن تبدیل شوند.
نقشه جدید قدرت در فولاد جهان
بازار جهانی فولاد در آستانه ۲۰۲۶ چندمرکزی شده است:
- چین دیگر فرمانروای مطلق بازار نیست و با رکود داخلی مواجه است.
- هند به موتور جدید صادرات جهانی تبدیل شده و سهم خود را از بازار جهانی افزایش میدهد.
- ترکیه با محوریت انرژی منطقه، نقش راهبردی در تأمین سوخت صنایع فولادی و صادرات به اروپا دارد.
- کشورهای دارای تولید کمکربن، فرصتهای نقشآفرینی جهانی و مزیت اقتصادی پیدا کردهاند.
در این گذار، ظرفیت تولید تنها عامل موفقیت نیست؛ انعطاف سیاستی، نوآوری فناورانه و توانایی انطباق با قواعد جهانی، کلید موفقیت است. آینده صنعت فولاد در دستان کشورهایی است که بتوانند بین انرژی، محیطزیست و اقتصاد تعادل برقرار کنند؛ آیندهای که از هماکنون شکل گرفته است.
