تحلیل فشارهای اقتصادی بر بازار فولاد؛ تورم، بنزین و نرخ سود
بازار فولاد ایران در پاییز سال ۱۴۰۴ یکی از پیچیدهترین و مهمترین دورههای خود را پشت سر میگذارد؛ دورهای که در آن سه نیروی قدرتمند و تعیینکننده—تورم بالای مزمن، افزایش قیمت بنزین و جهش نرخ سود اوراق دولتی—همزمان صنعت فولاد را تحت محاصره قرار دادهاند. در چنین فضایی، فعالان بازار و تولیدکنندگان فولادی باید با ترکیبی از افزایش هزینهها، کاهش قدرت خرید، تغییرات ناگهانی در سیاستهای کلان اقتصادی و عدم قطعیتهای عمیق در بخش صادرات مواجه شوند. صنعت فولاد، برخلاف بسیاری از بخشهای اقتصادی، به شدت به شاخصهای کلان حساس است؛ بنابراین هرگونه اختلال در اقتصاد، خود را به سرعت در قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق سیاه، نبشی، ناودانی و سایر مقاطع نشان میدهد. در این گزارش تحلیلی آهن۶۶۶، بهصورت جامع بررسی میکنیم که این سه عامل چگونه توازن بازار را برهم زدهاند و مسیر پیش رو برای صنعت فولاد چگونه خواهد بود.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!تورم، بنزین و نرخ سود؛ سهضلعی فشار بر صنعت فولاد
تورم؛ دشمن خاموش قدرت خرید و موتور افزایش هزینه تولید
تورم نقطهبهنقطه مهرماه نسبت به سال قبل نشان میدهد که اقتصاد کشور همچنان درگیر موجی از افزایش قیمتهاست که تمامی صنایع از جمله فولاد را تحتتأثیر قرار داده است. این افزایش تورم، پیامدهای گسترده و چندوجهی دارد: از یک سو قدرت خرید مصرفکنندگان کاهش مییابد و از سوی دیگر هزینههای تولید، حملونقل، انرژی و نگهداری موجودی کالا با سرعت زیادی بالا میرود. صنعت فولاد، به دلیل وابستگی به انرژی و مواد اولیه متعدد، از اولین بخشهایی است که فشار تورمی را به شکل مستقیم و ملموس احساس میکند. بالا رفتن نرخ تورم موجب میشود هزینه تأمین الکترود گرافیتی، سنگ آهن، قراضه، شمش و دستمزد کارگری افزایش یابد و در نهایت قیمت تمامشده محصولات فولادی به شکل قابلملاحظهای رشد کند. در سمت تقاضا نیز سلطه تورم باعث میشود پروژههای ساختمانی دچار توقف یا تعویق شوند، خرید سازندگان کاهش پیدا کند و بازار مصرف نهایی بهجای خرید حجمی، به سمت خرید حداقلی و پروژهمحور حرکت کند. این ترکیب—افزایش هزینه و کاهش توان خرید—عملاً شرایط رکود تورمی را در صنعت فولاد شکل میدهد.
افزایش قیمت بنزین؛ دومین ضربه بزرگ به زنجیره تأمین فولاد
افزایش قیمت بنزین در شرایطی اعلام شد که بازارها در فضای نااطمینانی قرار داشتند. این تصمیم بهعنوان یک سیگنال قوی در زمینه کسری بودجه دولت تلقی شد و بسیاری از فعالان اقتصادی آن را نشانهای از آغاز موج جدیدی از اصلاحات قیمتی و افزایش هزینههای عمومی دانستند. اما تأثیر آن بر فولاد بسیار گستردهتر است. حملونقل، یکی از مهمترین اجزای هزینهای صنعت فولاد است؛ زیرا بخش عمده مواد اولیه و محصولات فولادی باید از معادن، بنادر، کارخانهها و انبارها به نقاط مختلف کشور منتقل شود. افزایش قیمت بنزین، بهسرعت قیمت حمل کامیونها، تریلیها و ناوگان پخش را بالا میبرد و زنجیره تأمین فولاد را از معدن تا کارگاه ساختمانی متاثر میکند. علاوه بر این، رشد قیمت بنزین انتظارات تورمی را افزایش میدهد. فعالان بازار با دیدن افزایش قیمت سوخت، احتمال میدهند سایر هزینههای تولید نیز رشد خواهد کرد و همین تصور باعث میشود قیمتها در بازار آزاد با سرعت بیشتری افزایش پیدا کنند. این شیب افزایشی، بازار فولاد را در آستانه یک فاز جدید تورمی قرار داده است.
افزایش نرخ سود اوراق؛ جذابیت کمتر تولید، جذابیت بیشتر سرمایهگذاری مالی
در حالی که دولت تلاش میکند با افزایش نرخ سود اوراق اخزا نقدینگی را جمعآوری و تورم را کنترل کند، پیامد چنین سیاستی برای صنعت فولاد چیزی جز تشدید رکود نیست. رشد نرخ سود اوراق دولتی باعث میشود سرمایهگذاران ترجیح دهند نقدینگی خود را بهجای صنایع تولیدی و پروژههای عمرانی، در بازار کمریسک اوراق سرمایهگذاری کنند. این جابهجایی، سرمایهگذاری در تولید فولاد و صنایع مرتبط را کاهش داده و افزایش هزینه فرصت را به دنبال دارد. در نتیجه نقدینگی کمتری وارد بخش تولید میشود، کارخانهها با کمبود سرمایه در گردش مواجه میشوند و تقاضای موثر برای محصولات فولادی کاهش پیدا میکند. در واقع افزایش نرخ سود، برخلاف تصور عمومی، هرچند ممکن است موقتاً تورم را کنترل کند، اما در کوتاهمدت قدرت خرید و توان مالی بخش تولید را بهشدت کاهش میدهد.
بازار داخلی در نیمهتعطیلی؛ ابهام بزرگ صادرات در اوج حساسیت جهانی
تعطیلی سیستم بانکی و توقف کامل معاملات
هفته گذشته بازار فولاد ایران شاهد یکی از متفاوتترین دورههای معاملاتی خود بود. سه روز تعطیلی سیستمهای بانکی، عملاً تمام معاملات فولاد را متوقف کرد و امکان تسویه نقدی یا اعتباری وجود نداشت. این موضوع باعث شد عرضهکنندگان و خریداران نتوانند قیمتهای جدید را شکل دهند و بازار وارد فضای سکوت و سردرگمی شود. در چنین شرایطی، بازار بدون هیچگونه سیگنال معتبر قیمتی وارد هفته جدید میشود و این خلأ اطلاعاتی میتواند زمینهساز نوسانات شدید در قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق و سایر مقاطع شود.
دستورالعمل جدید بورس کالا؛ آغاز موج تازهای از افزایش قیمت فولاد
یکی از مهمترین اتفاقات اخیر، انتشار دستورالعمل جدید برای معاملات فولاد در تالار دوم بورس کالا بود. بسیاری از فعالان صنعت معتقدند این تصمیم میتواند قیمت فولاد را بین ۱۵ تا ۳۰ درصد افزایش دهد. دلیل این پیشبینی، تغییراتی است که در شیوه عرضه، تعیین مبنا و تخصیص محصولات ایجاد شده است. این تغییرات هزینه دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه را افزایش میدهد و در نتیجه قیمت نهایی محصولات فولادی نیز بالا میرود. افزایش قیمتها در حالی رخ میدهد که بازار داخلی در رکود قرار دارد و مصرفکنندگان پاییندست توان مالی خرید با قیمتهای جدید را ندارند.
ابهام صادرات فولاد؛ مهمترین تهدید امروز تولیدکنندگان
بزرگترین چالش امروز صنعت فولاد، ابهام در صادرات است؛ چالشی که اگر ادامه یابد، پیامدهای جدی برای تولیدکنندگان خواهد داشت. برخی گزارشها حاکی از آن است که تنها خریدهای انجامشده از رینگ صادراتی یا محصولات تأمینشده توسط کارخانهها اجازه صادرات خواهند داشت. با این حال هیچیک از این سناریوها بهصورت رسمی تأیید نشده و همین بلاتکلیفی باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان نتوانند قراردادهای پایان سال میلادی را نهایی کنند. زمانبندی صادرات برای کارخانههای فولادی بسیار حیاتی است، زیرا خریداران خارجی معمولاً در ماههای پایانی سال سفارشهای جدید خود را ثبت میکنند. هرگونه تأخیر در تعیین تکلیف صادرات میتواند به از دست رفتن مشتریان خارجی، کاهش سهم در بازارهای منطقهای و افت شدید درآمد ارزی کارخانهها منجر شود؛ موضوعی که در دوره رکود داخلی بسیار آسیبزنندهتر خواهد بود.
بازار ورق و مقاطع فولادی زیر سایه نرخ پایه اسلب و محدودیت صادرات
بازار ورق سیاه؛ رکود فعلی، صعود محتمل
بازار ورق سیاه در هفتهها و ماههای آینده احتمالاً با رکود تقاضا مواجه خواهد شد، اما این رکود لزوماً به معنای کاهش قیمت نیست. هنوز بخش قابلتوجهی از ورقهای موجود در بازار از موجودی انبارهایی است که با قیمتهای پایینتر خریداری شدهاند و این موضوع مانع رشد ناگهانی قیمت میشود. با این حال عوامل دیگری مانند افزایش قیمت پایه اسلب، مدیریت شدید عرضه توسط کارخانهها و محدودیتهای صادرات باعث میشود روند کلی قیمت ورق در میانمدت صعودی باقی بماند. انتظار میرود با ادامه این روند، قیمت ورق تا پایان سال با افزایش تدریجی همراه شود.
مقاطع فولادی؛ زمینه آماده برای افزایش قیمتهای جدید
در بازار مقاطع فولادی شامل میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی شرایط افزایش قیمت بسیار مهیاتر از بازار ورق است. نخست آنکه نرخهای صادراتی رشد کرده و این موضوع قیمت تمامشده را بالا برده است. دوم آنکه قیمت پایه اعلامشده در بورس کالا با واقعیتهای هزینهای تولید فاصله زیادی دارد. اختلاف چشمگیر میان قیمت پایه اسلب (حدود ۳۷,۵۰۰ تومان) و نرخ میلگرد (حدود ۳۳,۰۰۰ تومان) نشان میدهد که ساختار قیمتگذاری فعلی نمیتواند پایدار بماند و احتمالاً شاهد افزایش قیمت پایه مقاطع در کوتاهمدت خواهیم بود. این افزایش پایه میتواند بازار را وارد فاز جدیدی از رشد قیمتی کند.
آینده بازار فولاد؛ نقش کلیدی نرخ ارز و آلودگی هوا در ماههای پیشرو
نرخ ارز؛ عامل تعیینکننده نوسانات قیمتی
نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر قیمت آهنآلات است. افزایش نرخ ارز باعث رشد هزینه مواد اولیه، انرژی، ماشینآلات و حتی قطعات مصرفی کارخانهها میشود. علاوه بر این، نرخ ارز انتظارات تورمی بازار را تقویت کرده و موجب میشود قیمت فولاد تحت تأثیر کوچکترین نوسانات ارزی قرار گیرد. بنابراین هر تکانه در بازار ارز میتواند موجی از افزایش قیمت را در تمامی بخشهای زنجیره فولاد ایجاد کند.
آلودگی هوا و تعطیلی صنایع؛ کاهش عرضه و فشار افزایشی بر قیمتها
با ورود به فصل سرد سال، احتمال تعطیلی موقت صنایع بهدلیل افزایش آلودگی هوا بیشتر میشود. این تعطیلیها باعث کاهش ظرفیت تولید و عرضه محصولات در بازار میشود. کاهش عرضه در کنار تقاضای ثابت یا حتی رو به رشد، موجب افزایش قیمت فولاد خواهد شد. در سالهای گذشته نیز هر بار که محدودیتهای زیستمحیطی اعمال شده، بازار فولاد شاهد افزایش فشار قیمتی بوده است. امسال نیز به نظر میرسد این روند تکرار شود.
زمستان ۱۴۰۴، فصلی پرنوسان برای بازار فولاد
بازار فولاد ایران در شرایط بسیار حساسی قرار گرفته است. ترکیب تورم بالا، افزایش قیمت بنزین، رشد نرخ سود، ابهام صادراتی، محدودیتهای عرضه، نوسانات نرخ ارز و خطر تعطیلی صنایع بهدلیل آلودگی هوا باعث شده بازار فولاد بیش از هر زمان دیگری در معرض نوسانات شدید قرار گیرد. بسیاری از فعالان صنعت معتقدند که آینده بازار بیش از آنکه به عوامل بنیادین عرضه و تقاضا وابسته باشد، به تصمیمات سیاستگذار و تعیین تکلیف صادرات وابسته است.
سایت آهن۶۶۶ پیشبینی میکند که بازار فولاد تا زمانی که وضعیت صادرات شفاف نشود و نرخ ارز به ثبات نرسد، همچنان در مسیر نوسانی و غیرقابلپیشبینی باقی بماند.
