تأثیر سیاستهای چین بر قیمت آهنآلات ایران
چین سالهاست که بهعنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده فولاد در جهان شناخته میشود و بیش از نیمی از فولاد خام تولیدی در جهان در این کشور تولید میشود. همین موضوع باعث شده هر تغییر در سیاستهای صنعتی، مالی یا زیستمحیطی دولت چین، بلافاصله بر بازارهای جهانی از جمله ایران تأثیر بگذارد. در واقع، وقتی پکن تصمیم میگیرد میزان تولید فولاد را کاهش دهد یا محدودیتهایی برای کارخانههای خود اعمال کند، موجی از تغییرات قیمتی در سراسر دنیا ایجاد میشود.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!در سالهای اخیر، مجموعهای از سیاستهای انقباضی و تصمیمات زیستمحیطی چین منجر به کاهش تولید فولاد و ایجاد نوسانات شدیدی در بازارهای جهانی شده است. ایران نیز به دلیل ارتباط غیرمستقیم با بازارهای بینالمللی و تأثیرپذیری از قیمتهای جهانی، همواره از این سیاستها اثر میپذیرد. در ادامه، کارشناسان آهن۶۶۶ به تحلیل دقیق چگونگی تأثیر این تصمیمات بر بازار داخلی آهنآلات ایران میپردازند.
سیاستهای انقباضی چین؛ تغییر چهره بازار فولاد جهانی
کاهش برنامهریزیشده تولید فولاد خام
از اواخر سال ۲۰۲۴ میلادی، دولت چین در راستای برنامههای توسعه پایدار و با هدف کاهش آلودگیهای صنعتی، تصمیم گرفت تولید فولاد خام را تا پایان سال ۲۰۲۵ حداقل ۵ درصد نسبت به میانگین سهساله کاهش دهد. در نگاه اول، این تصمیم بهعنوان سیاستی انقباضی تفسیر شد که میتواند موجب افزایش جهانی قیمت فولاد شود، زیرا کاهش عرضه معمولاً به رشد قیمت منجر میشود. اما تأثیر این تصمیم پیچیدهتر از آن بود که در ابتدا تصور میشد.
کاهش تولید فولاد از سوی چین باعث افزایش هزینههای تولید در بسیاری از کارخانههای فولادی این کشور شد، بهویژه در استانهای شمالی که دولت برای کنترل مصرف انرژی محدودیتهای سختگیرانهای اعمال کرد. بسیاری از واحدهای تولیدی ناچار شدند ظرفیت خود را موقتاً کاهش دهند یا برای بازسازی تجهیزات بهمنظور کاهش آلایندگی اقدام کنند. این شرایط باعث شد در کوتاهمدت، عرضه فولاد در بازار جهانی کاهش یابد و قیمتها با رشد موقتی مواجه شوند.
رکود ساختوساز داخلی و کاهش تقاضا
اما در همان زمان، بخش ساختوساز چین – که بزرگترین مصرفکننده فولاد این کشور محسوب میشود – وارد دورهای از رکود عمیق شد. کاهش سرمایهگذاری در پروژههای عمرانی و رکود در بازار مسکن چین باعث شد تقاضا برای فولاد بهشدت افت کند. همین امر موجب شد افزایش قیمتها دوام چندانی نداشته باشد و بازار جهانی فولاد دوباره به سمت تعادل و سپس کاهش قیمت حرکت کند.
در نتیجه، اگرچه سیاست کاهش تولید از نظر تئوریک باید باعث افزایش قیمت میشد، اما کاهش شدید تقاضا در داخل چین موجب شد اثر آن خنثی شود. این دو عامل متضاد، یعنی محدودیت عرضه و افت تقاضا، ساختاری نوسانی برای بازار فولاد جهانی ایجاد کردند که کشورهایی مانند ایران نیز ناچار به تطبیق با آن شدند.
سنگآهن؛ بازیگر پنهان در پس سیاستهای فولادی چین
واکنش شرکتهای معدنی جهانی
سنگآهن بهعنوان ماده اولیه اصلی در تولید فولاد، همواره تحتتأثیر مستقیم سیاستهای صنعتی چین قرار دارد. شرکتهای بزرگ معدنی مانند ریو تینتو (Rio Tinto)، بیاچپی (BHP) و فورتسکیو (Fortescue) در واکنش به سیاستهای کاهش تولید فولاد در چین، تصمیم گرفتند عرضه سنگآهن را در بازار جهانی کاهش دهند تا از سقوط شدید قیمت جلوگیری کنند. با این وجود، کاهش تقاضای واقعی در چین بهقدری محسوس بود که حتی این محدودسازی عرضه نیز نتوانست روند نزولی قیمت را متوقف کند.
افت قیمت سنگآهن در بورس دالیان چین
در سهماهه سوم سال ۲۰۲۵، قیمت معاملات آتی سنگآهن در بورس دالیان چین تا حدود ۱۵ درصد کاهش یافت. علت این افت، کاهش فعالیت کارخانههای فولادسازی و افزایش سطح ذخایر انبارها بود. این موضوع باعث شد هزینه تولید فولاد در چین کاهش یابد و کارخانههای چینی برای حفظ نقدینگی خود، محصولات را با قیمتهای پایینتر در بازار جهانی عرضه کنند.
تأثیر بر صادرات فولاد و بازارهای منطقهای
در نتیجه، صادرکنندگان چینی برای رقابت در بازارهای خارجی – از جمله جنوب شرق آسیا و خاورمیانه – قیمت محصولات خود را کاهش دادند. این اقدام باعث شد کشورهایی مانند ایران بتوانند فولاد ارزانتری وارد کنند و به همین ترتیب، قیمت محصولات فولادی در بازار داخلی تحت فشار کاهشی قرار گیرد.
تأثیر سیاستهای چین بر بازار آهنآلات ایران
بازار آهنآلات ایران بهطور سنتی وابستگی قابلتوجهی به تحولات بینالمللی دارد. هر تغییر در سیاستهای چین بهطور غیرمستقیم از طریق نوسان قیمت جهانی فولاد و نرخ ارز بر بازار داخلی اثر میگذارد.
واکنش اولیه؛ افزایش هیجانی قیمتها
در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۴، اعلام کاهش تولید فولاد از سوی چین باعث شد فعالان بازار آهن در ایران تصور کنند که با کمبود عرضه جهانی روبهرو خواهیم شد. این پیشبینی، به افزایش انتظارات تورمی و رشد قیمتها در بورس کالا و بازار آزاد انجامید. بسیاری از خریداران و دلالان، با ترس از گرانی بیشتر، شروع به خریدهای زودهنگام کردند و بازار وارد فاز هیجانی شد.
بازگشت به واقعیت؛ افت تدریجی قیمتها
با گذشت چند هفته و مشخص شدن عمق رکود در صنعت ساختوساز چین، بازار ایران نیز مسیر خود را اصلاح کرد. وقتی مشخص شد تقاضای جهانی کاهش یافته و فولاد صادراتی چین با قیمت پایینتری در دسترس قرار دارد، روند افزایشی متوقف شد. در نتیجه، بازار آهنآلات ایران به سمت ثبات و کاهش ملایم قیمتها حرکت کرد.
کارشناسان سایت آهن۶۶۶ معتقدند این رفتار رفتوبرگشتی در بازار ناشی از حساسیت بیشازحد فعالان داخلی به اخبار خارجی است؛ درحالیکه واقعیت بازار داخلی ایران بیش از آنکه به سیاستهای جهانی وابسته باشد، به عوامل اقتصادی داخلی مانند رکود ساختوساز، هزینه انرژی و نرخ ارز بستگی دارد.
چشمانداز پیشرو؛ میان رکود چین و چالشهای داخلی ایران
سناریوی نخست: تداوم سیاستهای انقباضی پکن
اگر دولت چین همچنان بر محدودسازی تولید فولاد و کاهش آلایندگی صنایع سنگین پافشاری کند، احتمال ادامه رکود در بازار جهانی فولاد وجود دارد. در این حالت، مازاد عرضه ناشی از کاهش تقاضای داخلی چین میتواند قیمتهای صادراتی را پایین نگه دارد و بازار ایران نیز با ثبات یا کاهش نسبی قیمتها مواجه شود.
سناریوی دوم: احیای اقتصادی چین با بستههای حمایتی
از سوی دیگر، دولت چین در صورت احساس خطر برای رشد اقتصادی، معمولاً بستههای حمایتی و سرمایهگذاریهای عظیم در پروژههای زیربنایی ارائه میکند. چنین تصمیمی میتواند در مدت کوتاهی باعث افزایش تقاضا و رشد جهانی قیمت فولاد شود. در این شرایط، احتمال دارد بازار ایران نیز با تأخیر چندماهه، واکنش صعودی نشان دهد.
وضعیت کلی بازار ایران
در ایران، بهدلیل محدودیتهای صادراتی، هزینههای بالای حملونقل و رکود در بخش مسکن، واکنش بازار آهنآلات نسبت به تحولات جهانی معمولاً با تأخیر صورت میگیرد. به همین دلیل، انتظار میرود در ماههای پیشرو بازار درگیر نوسانات آرام و بدون شوکهای شدید قیمتی باشد.
جمعبندی
تحلیل تیم اقتصادی سایت آهن۶۶۶ نشان میدهد که در سالهای اخیر، سیاستهای صنعتی و زیستمحیطی چین بیش از هر عامل دیگری در شکلدهی قیمت فولاد و آهنآلات جهان نقش داشتهاند. هر تصمیمی از سوی دولت پکن، از کاهش ظرفیت تولید گرفته تا تغییر در سیاستهای صادراتی، بهسرعت در بازارهای بینالمللی منعکس میشود و سپس اثر خود را با اندکی تأخیر در بازار ایران نشان میدهد.
به همین دلیل، فعالان بازار آهن و فولاد در کشور باید همواره تحولات اقتصادی و صنعتی چین را زیر نظر داشته باشند. تحلیل دقیق روند سیاستهای چین میتواند راهنمای مناسبی برای تصمیمگیری در خرید، فروش و سرمایهگذاری در بازار داخلی باشد. در نهایت، باید گفت نبض قیمت فولاد ایران، هرچند در ظاهر داخلی است، اما در عمل در دستان چین میتپد.
