بازار شمش فولاد در آبان ۱۴۰۴ معکوس شد؛ رشد ۱.۲٪ عرضه و افت ۹٪ تقاضا
بر اساس تحلیلهای تخصصی سایت آهن۶۶۶، دادههای رسمی بورس کالای ایران در هفته سوم آبان ۱۴۰۴ نشان میدهد که بازار شمش فولادی کشور در شرایطی قرار گرفته که افزایش عرضه با کاهش محسوس در حجم معاملات همراه شده است. در حالیکه بسیاری از فولادسازان بهدلیل افزایش هزینههای انرژی، تلاش میکنند سطح تولید خود را حفظ کنند، از سوی دیگر، رکود در بخش مصرف و پروژههای عمرانی باعث کاهش انگیزه خرید در میان نوردکاران و مصرفکنندگان صنعتی شده است.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!این موضوع بهخوبی نشان میدهد که بخش عمدهای از تقاضای داخلی در حالت انتظار قرار دارد؛ بهویژه در شرایطی که نرخ ارز در نوسان است و تصمیمگیری در زمینه خرید مواد اولیه برای واحدهای تولیدی دشوار شده است. در چنین فضایی، هرگونه تغییر در قیمت پایه یا نرخ انرژی میتواند به سرعت بازار را دچار نوسان کند و رفتار خریداران را تغییر دهد.
افت معاملات در کنار رشد عرضه؛ چرخش رفتار بازار فولاد
در هفته سوم آبانماه، نسبت حجم معاملات به عرضه شمش فولادی از ۹۷ درصد به ۸۸ درصد کاهش یافت. این تغییر عددی کوچک، اما از نظر تحلیلی بسیار مهم است. در تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۴ حدود ۱۷۴ هزار و ۲۰ تن شمش فولادی در تالار صنعتی بورس کالا عرضه شد، اما تنها ۸۸ درصد از این حجم معامله گردید. با وجود رشد ۱.۲ درصدی عرضه نسبت به هفته قبل، میزان معاملات ۹ درصد افت کرد. این رفتار متناقض در بازار، نشانهای از تضعیف اعتماد خریداران و افزایش احتیاط در تصمیمگیری است.
میانگین قیمت موزون شمش فولادی در این هفته ۳۱,۶۰۹ تومان به ازای هر کیلوگرم بود که نسبت به هفته گذشته ۰.۲ درصد کاهش نشان میدهد. قیمت پایه عرضه نیز در محدوده ۲۷,۵۳۱ تا ۳۰,۵۹۰ تومان تعیین شد و میانگین آن ۱.۲ درصد افت کرد.
این ارقام در ظاهر تغییرات کوچکی را نشان میدهند، اما در باطن، بازتابی از کاهش تقاضای مؤثر و رکود کلی در بخشهای پاییندستی زنجیره فولاد هستند. بسیاری از کارخانهها در چنین شرایطی ترجیح میدهند با حداقل موجودی مواد اولیه به فعالیت ادامه دهند تا از ریسک زیان در نوسانات قیمتی مصون بمانند.
مسیر نزولی بازار آهن اسفنجی و تأثیر آن بر تولید شمش
تحلیل دادههای هفته سوم آبان نشان میدهد که بازار آهن اسفنجی نیز روندی مشابه با شمش فولادی را تجربه کرده است. تالار صنعتی بورس کالا در روز ۱۸ آبانماه میزبان عرضه ۸۳ هزار و ۱۵۰ تن آهن اسفنجی بود که تنها ۸۹ درصد از آن معامله شد. میانگین قیمت موزون این محصول ۱۷,۷۱۹ تومان به ازای هر کیلوگرم بود که نسبت به هفته قبل ۱.۵ درصد کاهش یافت.
کاهش تقاضا برای آهن اسفنجی را باید نشانهای از ضعف کلی زنجیره فولاد دانست. تولیدکنندگان شمش که بخش عمده مواد اولیه خود را از آهن اسفنجی تأمین میکنند، در حال حاضر با چند چالش همزمان مواجهاند:
۱. افزایش بهای گاز مصرفی واحدهای احیای مستقیم،
۲. نوسانات نرخ ارز و دشواری در تأمین مواد اولیه صادراتی،
۳. کند شدن روند معاملات در بورس کالا و انتقال بخشی از تقاضا به بازار غیررسمی.
کارشناسان آهن۶۶۶ معتقدند این شرایط باعث شده تا نوردکاران و فولادسازان بهجای خرید مستمر، به سمت خریدهای موردی و کوتاهمدت حرکت کنند. همین موضوع به کاهش پیوسته حجم معاملات در بورس کالا و افزایش بلاتکلیفی قیمتی در بازار آزاد منجر شده است.
افزایش نرخ گاز و اثرات چندوجهی آن بر صنعت فولاد
یکی از مهمترین تحولات آبانماه، تصمیم دولت درباره افزایش نرخ گاز مصرفی صنایع فولادی بود. طبق مصوبه جدید، قیمت گاز از محدوده ۲ تا ۵ هزار تومان به ۴.۱ تا ۵.۸ هزار تومان در هر متر مکعب افزایش یافته است. در نگاه اول ممکن است این عدد چندان چشمگیر بهنظر نرسد، اما وقتی بدانیم هزینه انرژی سهم بالایی از بهای تمامشده فولاد را تشکیل میدهد، اثر واقعی آن نمایان میشود.
افزایش بهای گاز نهتنها هزینه تولید را بهصورت مستقیم بالا میبرد، بلکه بر سایر مؤلفههای زنجیره تأثیرگذار است. افزایش هزینههای حملونقل، رشد قیمت مواد اولیه مانند سنگآهن و گندله، و همچنین فشار تورمی بر حقوق و دستمزد کارگران، از جمله پیامدهای غیرمستقیم این تصمیم هستند.
بر اساس تحلیل کارشناسان آهن۶۶۶، این رشد هزینهای در زمستان ۱۴۰۴ بهتدریج به سطح قیمتهای بازار منتقل خواهد شد و ممکن است در ماههای آینده شاهد افزایش مجدد نرخ میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع باشیم.
رکود تقاضای داخلی و رونق نسبی صادرات؛ دو چهره متفاوت بازار
در حالیکه بازار داخلی فولاد ایران در ماههای اخیر با کاهش تقاضای واقعی در بخشهای ساختمانی، صنعتی و زیرساختی روبهرو بوده است، بازار صادراتی تا حدی توانسته تعادل تولید و فروش را حفظ کند. دادهها نشان میدهد که مقاصد صادراتی در مرزهای شرقی و غربی کشور نسبت به اوایل پاییز فعالتر شدهاند و تقاضای مناسبی برای شمش و محصولات فولادی ایران وجود دارد.
با این حال، تداوم محدودیتهای عرضه در بورس کالا و سیاستهای قیمتی دستوری میتواند این تعادل شکننده را تهدید کند. بسیاری از فولادسازان برای صادرات به دنبال ثبات در سیاستهای ارزی و انرژی هستند، اما ناپایداری تصمیمات اقتصادی، برنامهریزی بلندمدت را برای آنان دشوار کرده است.
به اعتقاد تحلیلگران سایت آهن۶۶۶، در صورت اصلاح سیاستهای فعلی و تسهیل صادرات، میتوان بخشی از رکود داخلی را جبران کرد و جریان نقدینگی را به سمت واحدهای تولیدی بازگرداند.
چالش قیمتگذاری و ضعف شفافیت در بورس کالا
یکی از مشکلات بنیادی زنجیره فولاد، نظام قیمتگذاری غیرمنعطف در بورس کالا است. در حال حاضر، قیمت پایه بسیاری از محصولات فولادی بر اساس فرمولهایی تعیین میشود که تطابق کاملی با واقعیت هزینهای تولید ندارند.
در نتیجه، تولیدکنندگان برای حفظ سودآوری، بخشی از محصولات خود را خارج از بورس و در بازارهای غیررسمی عرضه میکنند. این موضوع علاوه بر کاهش شفافیت، به کاهش حجم معاملات رسمی و تضعیف نقش بورس بهعنوان مرجع کشف قیمت منصفانه منجر شده است.
تحلیلگران آهن۶۶۶ بر این باورند که اگر سیاستهای فعلی اصلاح نشوند، در ماههای آینده شاهد کاهش عرضه مؤثر در بورس، افزایش فعالیت دلالی و رشد قیمتهای غیرواقعی خواهیم بود؛ مسیری که به زیان کل صنعت فولاد ایران تمام میشود.
چشمانداز زمستانی بازار فولاد ایران
با نزدیک شدن به فصل سرما، نگرانیها درباره محدودیت گاز صنایع فولادی جدیتر شده است. در سالهای گذشته نیز شاهد کاهش ظرفیت تولید در واحدهای احیای مستقیم در زمستان بودهایم و امسال با افزایش بهای گاز، احتمال تکرار این وضعیت بیشتر است.
اگر عرضه آهن اسفنجی و شمش کاهش یابد، بازار داخلی با کمبود مواد اولیه مواجه خواهد شد که در نهایت میتواند مسیر افزایش قیمت میلگرد، نبشی، ناودانی و سایر مقاطع فولادی را هموار کند.
تحلیل نهایی آهن۶۶۶ نشان میدهد که در کوتاهمدت، نرخ ارز عامل تعیینکننده قیمتها باقی خواهد ماند. اما در میانمدت، سیاستهای انرژی دولت و عملکرد بورس کالا نقش کلیدی در تعیین جهت بازار خواهند داشت. در بلندمدت نیز تنها با ایجاد شفافیت در زنجیره قیمتگذاری و کاهش مداخلات دستوری میتوان به ثبات پایدار در بازار آهن و فولاد امیدوار بود.
جمعبندی
در مجموع، بازار فولاد ایران در آبان ۱۴۰۴ در نقطه حساسی از نظر تعادل عرضه و تقاضا قرار دارد. افزایش نرخ انرژی، کاهش قدرت خرید صنایع مصرفکننده و ضعف سیاستهای قیمتی در بورس کالا، موجب شدهاند تا بازار در شرایط شکنندهای بهسر ببرد.
سایت آهن۶۶۶ بهعنوان یکی از مراجع تخصصی تحلیل بازار آهن، توصیه میکند فعالان این حوزه ضمن رصد مستمر دادههای بورس کالا، تصمیمات خود را بر پایه تحلیل دقیق و نه صرفاً نوسانات کوتاهمدت اتخاذ کنند.
